Mã QR trên tem chỉ là một cánh cửa; thứ quyết định khách có quay lại quét lần hai hay không là trang nằm sau cánh cửa đó. Rất nhiều cơ sở in mã QR dẫn về trang mạng xã hội chung của cửa hàng, nơi khách phải cuộn qua hàng chục bài khuyến mãi mới thấy thông tin về đúng món đang cầm trên tay. Khách quét một lần, thất vọng, và không bao giờ quét nữa.
Bài này bàn về nội dung: trang thông tin sau mã QR nên có gì, sắp xếp ra sao cho người đọc trên điện thoại, cập nhật thế nào khi đổi lô, đổi công thức, và ranh giới giữa trang này với nội dung bắt buộc phải in trên nhãn. Phần chọn mã tĩnh hay động, in cỡ nào thuộc bài chuyên về in bao bì.
Khách quét mã QR trên sản phẩm để tìm gì
Hãy hình dung đúng lúc khách quét. Họ có thể đang đứng ở sạp hội chợ, cân nhắc mua hay không. Họ có thể đã mua về, đang định dùng và muốn biết cách bảo quản sau khi mở. Họ có thể là người được tặng hộp quà, muốn biết món này từ đâu tới. Hoặc họ thích sản phẩm và muốn mua thêm. Bốn tình huống, bốn câu hỏi khác nhau, nhưng điểm chung là họ muốn câu trả lời về đúng sản phẩm này, trong vài giây, trên một màn hình nhỏ.
Từ đó suy ra trang thông tin tốt phải mở ra thẳng vào sản phẩm, không qua trang chủ, không qua hộp thoại đăng ký nhận tin. Phần trên cùng màn hình phải trả lời ngay "đây là gì, của ai". Những thứ còn lại xếp theo mức độ khách hay cần.
Một sai lầm hay gặp là coi trang này như một trang quảng cáo dài, kể chuyện thương hiệu từ đời ông bà. Câu chuyện có thể có, nhưng đặt ở cuối. Người đang cầm hũ tương ớt muốn biết ăn kèm gì, mở nắp để được bao lâu, có thành phần nào mình dị ứng không, trước khi muốn nghe chuyện làng nghề.
Thứ tự nội dung gợi ý cho một trang sản phẩm
Thứ tự dưới đây đi từ thông tin khách cần nhất tới thông tin bổ sung. Bạn có thể bỏ bớt mục không hợp với nhóm hàng của mình, nhưng nên giữ thứ tự tương đối.
- Tên sản phẩm, ảnh sản phẩm thật, tên cơ sở chịu trách nhiệm, khớp với chữ trên nhãn.
- Thành phần và các lưu ý dị ứng, viết đầy đủ và rõ hơn phần in trên nhãn nếu nhãn chật.
- Cách dùng và cách bảo quản, đặc biệt là sau khi mở nắp hoặc mở túi.
- Cách đọc ngày sản xuất, hạn sử dụng và số lô trên tem, kèm ảnh chỉ vị trí in.
- Thông tin thêm về nguyên liệu, vùng trồng, mùa vụ nếu có và chắc chắn đúng.
- Cách liên hệ để phản ánh hoặc đặt mua thêm, bằng các kênh cơ sở đang dùng.
- Câu chuyện về cơ sở, cách làm, người làm, đặt sau cùng.
Mục thứ tư thường bị bỏ qua nhưng lại giảm rất nhiều tin nhắn hỏi đi hỏi lại. Khách không phải lúc nào cũng hiểu dòng chữ số in bằng máy dập ngày trên đáy hũ là gì. Một ảnh chụp có mũi tên chỉ vào chỗ in và một câu giải thích là đủ.
Không bỏ nội dung bắt buộc khỏi nhãn in vì đã có QR
Câu hỏi nhiều cơ sở đặt ra khi tem quá chật là: đưa bớt thông tin vào trang sau mã QR được không. Nghị định 111/2021/NĐ-CP, văn bản sửa đổi, bổ sung Nghị định 43/2017/NĐ-CP, có bổ sung nội dung liên quan tới việc thể hiện thông tin bằng phương thức điện tử. Tuy vậy phạm vi áp dụng, nội dung nào được phép thể hiện theo cách đó và điều kiện đi kèm cần được đọc trong nguyên văn nghị định cùng quy định chuyên ngành của nhóm hàng, không nên suy ra từ lời tóm tắt.
Cách làm an toàn cho cơ sở nhỏ là giữ nguyên tắc: mọi nội dung bắt buộc vẫn in trên nhãn vật lý, trang sau mã QR chỉ mở rộng, giải thích, bổ sung. Khách không có mạng, điện thoại hết pin, hay đơn giản là không quen quét mã vẫn phải đọc được những gì luật yêu cầu ngay trên sản phẩm. Nếu cơ sở muốn chuyển một phần nội dung sang hình thức điện tử, hãy đối chiếu kỹ văn bản gốc hoặc hỏi cơ quan quản lý trước khi in.
Cũng vì thế, mọi thông tin trên trang không được mâu thuẫn với nhãn. Nhãn ghi hạn dùng mười hai tháng mà trang ghi mười tám tháng là đang tự làm khó mình khi có kiểm tra hay khiếu nại. Trang thông tin phải được coi như một phần của nhãn về độ chính xác.
Viết cho màn hình nhỏ, người đọc đang bận tay
Câu ngắn, đoạn ngắn. Mỗi đoạn hai ba câu là vừa. Người đọc trên điện thoại cuộn bằng một ngón tay, đoạn dài khiến họ bỏ qua cả ý quan trọng.
Tiêu đề nhỏ là câu trả lời, không phải nhãn chung chung. Thay vì "Bảo quản", viết "Mở nắp xong để ngăn mát, dùng trong khoảng thời gian ghi trên nhãn". Khách lướt qua tiêu đề là đã có thông tin.
Chữ đủ lớn, nền sáng, tương phản rõ. Nhiều khách quét mã ở chợ ngoài trời hoặc trong bếp. Chữ xám nhạt trên nền kem trông đẹp trong phòng thiết kế nhưng không đọc được dưới nắng.
Ảnh thật, không ảnh minh hoạ chung. Ảnh đúng hũ, đúng túi khách đang cầm giúp họ yên tâm là đang đọc đúng sản phẩm. Ảnh mạng chung chung làm giảm tin tưởng.
Không có cửa sổ bật lên chặn nội dung. Hộp thoại xin đăng ký nhận tin hay xin quyền gửi thông báo ngay khi vừa mở trang là lý do phổ biến khiến khách đóng trang.
Tải nhanh trên mạng di động yếu. Ảnh nén vừa phải, không đặt video tự chạy ở đầu trang. Hội chợ và chợ phiên thường có sóng yếu vì đông người.
Một trang cho mỗi sản phẩm hay một trang chung
Cơ sở nhiều mặt hàng thường phân vân giữa làm trang riêng cho từng sản phẩm và một trang chung có danh sách. Bảng dưới so sánh để bạn chọn theo quy mô của mình.
| Cách làm | Hợp khi | Điểm cần lưu ý |
|---|---|---|
| Một trang riêng cho mỗi quy cách | Mỗi sản phẩm có thành phần, cách dùng khác nhau rõ rệt | Nhiều trang phải cập nhật; cần danh sách ghép mã QR với trang |
| Một trang cho một dòng sản phẩm, có mục cho từng vị | Các vị chung cách dùng, chỉ khác thành phần | Mỗi mục phải ghi rõ tên vị khớp nhãn, khách dễ đọc nhầm mục |
| Một trang chung cho cả cơ sở | Chỉ có hai ba sản phẩm rất giống nhau | Khi thêm sản phẩm mới, trang dài và rối nhanh |
| Trang theo lô hàng | Hàng nông sản có thông tin mùa vụ, vùng trồng theo từng lô | Cần quy trình tạo trang cho mỗi lô; xem bài về QR truy xuất nguồn gốc |
Với cơ sở nhỏ đa số trường hợp, trang theo dòng sản phẩm là điểm cân bằng tốt. Điều không nên là in một mã QR chung lên mọi sản phẩm rồi dẫn về trang mạng xã hội, vì khách không tìm được thông tin về đúng món họ cầm.
Viết phần thông tin nguyên liệu sao cho đúng mực
Trang thông tin rộng chỗ hơn nhãn, nên nhiều cơ sở muốn kể thật nhiều về nguyên liệu. Đây là phần dễ lỡ lời nhất. Với thực phẩm và mỹ phẩm, không viết công dụng chữa bệnh, không gợi ý sản phẩm thay thuốc, không dùng những từ như "chữa", "trị", "đặc trị", kể cả khi chỉ dẫn lại lời khách khen. Trang sau mã QR gắn liền với sản phẩm, nên lời lẽ trên đó cũng được xem như lời của cơ sở về sản phẩm.
Những chữ như "thiên nhiên", "hữu cơ", "không chất bảo quản", "nguyên chất" chỉ nên dùng khi bạn chứng minh được bằng hồ sơ, và với "hữu cơ" thì còn tuỳ có chứng nhận hay chưa. Chưa chắc thì mô tả sự thật cụ thể thay cho tính từ: "mật ong lấy từ đàn ong nuôi ở vườn cà phê của cơ sở, vụ tháng ba" nói được nhiều hơn và an toàn hơn "mật ong nguyên chất trăm phần trăm".
Một nguyên tắc dễ nhớ: viết điều gì trên trang thì phải sẵn sàng đưa ra giấy tờ hoặc sổ ghi chép chứng minh điều đó khi được hỏi. Nếu không có, bỏ câu đó đi. Trang ngắn mà đúng có giá trị hơn trang dài mà có một câu không đỡ được. Khi phân vân, hãy nhờ một người ngoài cơ sở đọc thử và hỏi họ hiểu câu đó hứa hẹn điều gì.
Giữ trang đúng theo thời gian
Trang thông tin không phải làm một lần là xong. Tem in ra có thể còn lưu hành một hai năm, nên trang sau mã phải còn sống và còn đúng suốt thời gian đó.
- Lập bảng ghép: mỗi mã QR đã in, dẫn tới trang nào, in trên tem của quy cách nào, lô tem nào, in khi nào.
- Mỗi khi đổi công thức hay đổi hướng dẫn bảo quản, sửa nhãn và sửa trang cùng lúc, ghi ngày thay đổi trên trang.
- Nếu hàng cũ còn lưu hành, giữ thông tin cho cả hai phiên bản trên trang và nói rõ cách phân biệt, ví dụ theo số lô.
- Mỗi quý quét thử toàn bộ mã đang lưu hành bằng vài điện thoại khác nhau, xem có mã nào dẫn tới trang lỗi.
- Khi đổi nơi lưu trữ trang hay đổi tên miền, chuyển hướng toàn bộ đường dẫn cũ sang trang mới trước khi tắt nơi cũ.
- Khi ngừng sản phẩm, đừng xoá trang; để lại thông tin cũ và ghi rõ sản phẩm đã ngừng.
Bước năm là chỗ nhiều cơ sở mất trắng mọi mã đã in: đổi dịch vụ làm trang, quên chuyển hướng, và hàng nghìn tem ngoài thị trường bỗng dẫn tới trang báo lỗi. Cách xử lý khi chuyện đó đã xảy ra có ở bài về mã QR in rồi mới phát hiện lỗi trong danh mục này.
Câu hỏi thường gặp
Mã QR trên tem nên dẫn về trang mạng xã hội của cửa hàng được không?
Được, nhưng không phải lựa chọn tốt nếu dẫn về trang chung. Khách phải cuộn qua nhiều bài mới thấy thông tin về đúng sản phẩm. Nên dẫn tới một trang hoặc một bài cố định nói riêng về sản phẩm đó, mở ra là thấy ngay.
Có thể đưa thành phần lên trang QR để nhãn in gọn hơn không?
Không nên tự làm khi chưa đối chiếu văn bản. Nghị định 111/2021/NĐ-CP có nội dung về thể hiện thông tin bằng phương thức điện tử, nhưng phạm vi và điều kiện cần đọc trong nguyên văn và quy định của nhóm hàng. Cách an toàn là in đủ nội dung bắt buộc trên nhãn, trang QR chỉ bổ sung.
Trang thông tin có cần tiếng Anh không?
Nội dung bắt buộc trên nhãn hàng bán trong nước phải có tiếng Việt. Trang sau mã QR có thể thêm bản tiếng Anh nếu bạn bán cho khách du lịch hoặc làm quà biếu, nhưng phần tiếng Việt vẫn nên đứng trước và nội dung hai bản phải khớp nhau.
Đổi hướng dẫn bảo quản thì có phải in lại tem không?
Nếu hướng dẫn bảo quản là nội dung có trên nhãn, thay đổi phải thể hiện trên nhãn mới. Trang thông tin cập nhật cùng lúc và ghi rõ cách phân biệt hàng theo nhãn cũ và nhãn mới, ví dụ theo số lô, trong thời gian hàng cũ còn lưu hành.
Có nên thu thập thông tin khách khi họ quét mã không?
Nếu muốn mời khách để lại thông tin, hãy làm thành một lựa chọn ở cuối trang, nói rõ dùng để làm gì, không bắt buộc và không chặn nội dung. Việc thu thập và xử lý dữ liệu cá nhân phải tuân theo quy định hiện hành về bảo vệ dữ liệu cá nhân.
Trang thông tin nên đặt ở đâu để không bị mất?
Nên đặt ở nơi cơ sở kiểm soát được lâu dài, như trang web riêng dưới tên miền của cơ sở. Nếu dùng dịch vụ của bên khác, hãy ghi lại cách chuyển hướng đường dẫn khi đổi dịch vụ, vì tem đã in không sửa lại được.