GanNhan.comGắn Nhãn
Nhãn thực phẩm

Hướng dẫn bảo quản và sử dụng trên nhãn thực phẩm: viết cụ thể thay câu chung chung

Viết hướng dẫn bảo quản và sử dụng trên tem thực phẩm tự làm: nhiệt độ, nơi cất, thời gian sau khi mở, cách dùng, rã đông, và các câu chung chung nên bỏ.

Open home refrigerator door in a Vietnamese kitchen, neat rows of unmarked jars and sealed pouches on shelves, a hand placing one jar inside, cool bluish interior light

Hướng dẫn bảo quản trên nhãn thực phẩm phải cho người mua biết cất sản phẩm ở đâu, ở nhiệt độ nào, và sau khi mở thì làm gì; hướng dẫn sử dụng cho biết dùng thế nào khi cách dùng không hiển nhiên. Cả hai thuộc nhóm nội dung theo tính chất thực phẩm trong Nghị định 43/2017/NĐ-CP đã sửa đổi bởi Nghị định 111/2021/NĐ-CP. Chúng gắn chặt với hạn sử dụng: hạn chỉ đúng khi sản phẩm được bảo quản đúng như nhãn nói.

Phần lớn tem đồ ăn tự làm chỉ có một câu quen thuộc "bảo quản nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp", dán cho mọi sản phẩm từ mứt khô đến chà bông, thậm chí cả đồ cần tủ lạnh. Bài này giúp bạn viết hướng dẫn riêng cho từng sản phẩm, đủ cụ thể để người mua làm theo được.

Hướng dẫn bảo quản là một phần của cam kết hạn sử dụng

Khi bạn thử nghiệm hay theo dõi hạn sử dụng, bạn làm trong một điều kiện cụ thể: để ở nhiệt độ phòng trong hũ kín, hoặc ở ngăn mát tủ lạnh. Hướng dẫn bảo quản là cách chuyển điều kiện đó sang người mua. Nếu bạn thử ở ngăn mát mà nhãn ghi "nơi khô ráo", người mua để ngoài và sản phẩm hỏng trước hạn; lỗi khi đó nằm ở nhãn, không ở người mua.

Vì thế, viết hướng dẫn bảo quản nên làm cùng lúc với đặt hạn sử dụng, không phải sau đó. Sổ theo dõi hạn dùng ghi điều kiện bảo quản nào, nhãn ghi đúng điều kiện ấy. Khi đổi bao bì hay công thức mà phải thử lại hạn, cũng phải xem lại hướng dẫn bảo quản.

Có một khác biệt nhỏ nhưng quan trọng giữa sản phẩm ổn định ở nhiệt độ phòng và sản phẩm phải giữ lạnh. Với nhóm thứ hai, chuỗi lạnh phải liên tục từ bếp tới tay người mua, kể cả lúc giao hàng. Nhãn ghi "bảo quản ngăn mát" mà khâu giao hàng để túi nằm trong cốp xe máy cả buổi trưa thì hướng dẫn trên nhãn không còn ý nghĩa.

Cũng nên nghĩ tới người bán lại. Khi sản phẩm được gửi bán ở cửa hàng tạp hoá, quầy đặc sản hay quán cà phê, chính người bán là người bảo quản sản phẩm trong phần lớn hạn sử dụng. Hướng dẫn rõ ràng trên nhãn giúp họ chọn đúng chỗ bày, tránh để hàng cạnh cửa kính nắng chiếu hay trên nóc tủ lạnh nóng hầm hập.

Viết lại các câu chung chung thành câu dùng được

Bảng dưới so sánh câu hay gặp với cách viết cụ thể hơn. Con số trong cột phải là ví dụ giả định; con số thật phải đến từ theo dõi hoặc kiểm nghiệm của cơ sở bạn.

Câu chung chungVấn đềCách viết cụ thể hơn (ví dụ giả định)
Bảo quản nơi khô ráo, thoáng mátKhông nói nhiệt độ, không nói sau khi mởĐể nơi khô, tránh nắng, nhiệt độ phòng. Sau khi mở, đóng kín miệng túi, dùng trong 7 ngày
Bảo quản lạnhNgăn mát hay ngăn đông?Bảo quản ngăn mát tủ lạnh từ 0 đến 5 độ C
Dùng ngay sau khi mởNgười mua không thể ăn hết hũ lớn một lầnSau khi mở, đậy kín, để ngăn mát, dùng trong 2 tuần; dùng muỗng sạch, khô
Tránh ẩmKhông nói cách tránhSau khi mở, cho gói hút ẩm trở lại túi và kéo kín khoá zip
Hàng đông lạnhKhông nói rã đôngBảo quản ngăn đông. Rã đông trong ngăn mát, không cấp đông lại sau khi rã

Câu cụ thể dài hơn câu chung chung vài chữ, nhưng chỉ vài chữ ấy quyết định sản phẩm có tới được ngày cuối của hạn sử dụng hay không. Trên tem chật, ưu tiên giữ nhiệt độ và thời gian sau khi mở, bỏ những từ như "thoáng mát" vốn chẳng ai đo được.

Bốn thông tin nên có trong một hướng dẫn bảo quản tốt

Nơi cất và nhiệt độ. Nhiệt độ phòng, ngăn mát hay ngăn đông, và nếu là ngăn mát thì khoảng nhiệt độ. Với khí hậu nóng ẩm nhiều vùng ở Việt Nam, "nhiệt độ phòng" mùa hè có thể cao hơn nhiều so với điều kiện bạn thử nghiệm; nếu sản phẩm nhạy nhiệt, nói rõ tránh nơi nóng.

Điều kiện cần tránh. Ánh nắng trực tiếp cho đồ có dầu, ẩm cho đồ giòn, mùi lạ cho đồ dễ hút mùi như trà, cà phê. Chỉ ghi điều kiện thật sự ảnh hưởng tới sản phẩm, không chép cả danh sách cho mọi thứ.

Sau khi mở. Đậy kín, chuyển sang hộp kín, cất ngăn mát, dùng trong bao lâu. Đây là thông tin người mua cần nhất và hay bị thiếu nhất. Thời gian sau khi mở cũng phải có căn cứ, ít nhất là theo dõi thực tế có ghi chép.

Dấu hiệu không nên dùng. Một câu ngắn như "không dùng khi nắp phồng, có mùi chua lạ hoặc có mốc" giúp người mua tự bảo vệ, đặc biệt với đồ ngâm, nước chấm, mứt ít đường. Câu này không thay cho hạn sử dụng, chỉ bổ sung.

Hướng dẫn sử dụng: khi nào cần và viết đến đâu

Không phải sản phẩm nào cũng cần hướng dẫn sử dụng dài. Bánh quy ăn ngay thì một chữ cũng không cần. Nhưng với sản phẩm phải chế biến tiếp, pha loãng, nấu chín, hay có cách dùng không hiển nhiên, hướng dẫn sử dụng là thông tin an toàn. Ví dụ giả định: chả cá đông lạnh của cơ sở Biển Xanh ở một phường của Quảng Ngãi cần ghi rõ phải chiên hoặc hấp chín trước khi ăn; nước cốt cô đặc cần ghi tỷ lệ pha; bột ngũ cốc cần ghi pha với nước bao nhiêu độ.

Hướng dẫn sử dụng cũng là nơi đặt các lưu ý cho nhóm người đặc biệt khi sản phẩm có lý do, ví dụ đồ có cồn từ quá trình ủ, đồ có caffeine như cà phê, trà đậm. Lưu ý này nói về thành phần, không phán xét sức khoẻ: "sản phẩm có chứa caffeine" là thông tin; "người huyết áp cao không nên dùng" đã đi vào vùng khuyên y tế mà cơ sở nhỏ không nên tự viết khi không có căn cứ chuyên môn.

Tránh biến hướng dẫn sử dụng thành chỗ quảng cáo công dụng. "Pha một muỗng với nước ấm mỗi sáng" là cách dùng; "uống mỗi sáng giúp đẹp da, ngủ ngon" là lời hứa công dụng. Với thực phẩm thông thường, những lời hứa như vậy không có chỗ trên nhãn.

Lập hướng dẫn bảo quản cho một sản phẩm mới

Thứ tự sau giúp hướng dẫn có căn cứ và khớp với hạn sử dụng.

  1. Xác định sản phẩm dễ hỏng vì yếu tố nào: ẩm, nhiệt, ôxy, ánh sáng, vi sinh vật. Đồ giòn sợ ẩm, đồ có dầu sợ nhiệt và ánh sáng, đồ ít đường ít muối sợ vi sinh vật.
  2. Chọn điều kiện bảo quản phù hợp với yếu tố đó và với thực tế của người mua; đừng ghi ngăn mát cho món người mua thường bày trên bàn suốt mấy ngày Tết hay mang đi du lịch nếu sản phẩm thật ra để ngoài được.
  3. Theo dõi hoặc kiểm nghiệm ở đúng điều kiện đó để đặt hạn sử dụng.
  4. Mở thử vài đơn vị, dùng dần như người mua, để xem sau khi mở giữ được bao lâu.
  5. Viết hướng dẫn gồm bốn thông tin ở mục trên, đọc lại xem có câu nào người mua không làm theo được.
  6. Kiểm khâu giao hàng: nếu sản phẩm cần lạnh, có cách giữ lạnh khi giao không; nếu không, cân nhắc chỉ bán tại chỗ.

Bước cuối liên quan nhiều tới bán online. Một sản phẩm cần ngăn mát mà gửi chuyển phát thường đi tỉnh xa là rủi ro thật, và nhãn ghi đúng không cứu được sản phẩm đã ấm suốt hai ngày trên xe.

Đồ đông lạnh và đồ phải giữ lạnh: những dòng không được thiếu

Đồ đông lạnh tự làm như chả, há cảo, bánh bao, thịt ướp sẵn là nhóm có hướng dẫn bảo quản quan trọng nhất, vì hỏng ở đây là chuyện an toàn chứ không chỉ là mất ngon. Nhãn nên cho biết ba điều: bảo quản ở ngăn đông, cách rã đông, và không cấp đông lại sau khi đã rã đông. Nếu sản phẩm phải nấu chín trước khi ăn, câu đó cần nằm ở chỗ dễ thấy, vì có người tưởng đồ đã hấp sẵn chỉ cần hâm.

Đồ cần ngăn mát như sữa chua tự làm, bánh có kem tươi, nước ép, đồ chua ít muối có hạn ngắn và rất nhạy với nhiệt. Với nhóm này, nhãn nên ghi hạn bằng ngày cụ thể và dặn cất tủ lạnh ngay khi nhận. Nếu sản phẩm không chịu được việc ở ngoài quá một khoảng thời gian, dặn điều đó bằng câu ngắn, ví dụ giả định: "Không để ngoài tủ lạnh quá 2 giờ".

Tem cho hai nhóm này phải chịu được hơi lạnh và nước đọng. Tem bong khi lấy ra khỏi tủ đông là tem mất luôn hướng dẫn bảo quản. Chất liệu tem và keo cho hàng lạnh là chuyện của khâu in, nhưng người soạn nội dung nên biết để đặt dòng quan trọng ở chỗ ít bị chà xát nhất.

Đặt hướng dẫn ở đâu trên tem và trên bao bì

Vị trí quyết định hướng dẫn có được đọc hay không. Vài cách sắp xếp hay dùng ở cơ sở nhỏ:

  • Đặt hướng dẫn bảo quản ngay cạnh ngày sản xuất và hạn sử dụng, vì người mua đọc hai thứ đó cùng lúc.
  • Với hũ, câu "sau khi mở" có thể in trên tem nắp: người dùng nhìn thấy mỗi lần mở.
  • Với túi lớn dùng dần, đặt hướng dẫn ở phần thân túi còn lại sau khi cắt miệng, không đặt ở phần sẽ bị cắt bỏ.
  • Với hộp quà, mỗi món giữ hướng dẫn riêng; hộp ngoài chỉ nhắc chung nếu các món cần điều kiện khác nhau.
  • Dùng biểu tượng bông tuyết, nhiệt kế để gây chú ý nhưng luôn kèm chữ; biểu tượng một mình dễ bị hiểu khác nhau.

Nếu tem quá chật, hướng dẫn bảo quản là dòng nên giữ, còn câu chuyện về nguồn gốc công thức hay lời cảm ơn khách có thể chuyển sang thiệp kèm theo hoặc trang bán hàng. Thông tin giúp sản phẩm an toàn luôn đứng trước thông tin giúp sản phẩm đẹp.

Câu hỏi thường gặp

Có cần ghi nhiệt độ cụ thể hay chỉ cần ghi "ngăn mát"?

Ghi "ngăn mát tủ lạnh" đã giúp người mua hiểu đúng hơn nhiều so với "bảo quản lạnh". Ghi thêm khoảng nhiệt độ cụ thể càng rõ, nhất là khi bán cho cửa hàng có tủ mát riêng. Con số phải khớp với điều kiện bạn dùng khi xác định hạn sử dụng.

Đồ khô như bánh tráng, khô gà có cần ghi thời gian dùng sau khi mở không?

Không có quy tắc chung cho mọi sản phẩm, nhưng đồ khô sau khi mở hút ẩm nhanh, mất giòn và dễ mốc trong khí hậu ẩm. Ghi một mốc gợi ý kèm lời dặn đóng kín sẽ giúp người mua giữ chất lượng. Mốc đó nên dựa trên quan sát thực tế của cơ sở.

Sản phẩm để ngoài được nhưng để tủ lạnh lâu hơn thì ghi thế nào?

Có thể ghi hai điều kiện rõ ràng, ví dụ để nhiệt độ phòng dùng trong khoảng này, để ngăn mát dùng được lâu hơn. Nhưng hạn sử dụng in trên nhãn phải ứng với một điều kiện cụ thể đã thử. Đừng ghi hạn dài của điều kiện tốt nhất rồi để người mua tự đoán.

Có nên ghi "không cần bảo quản lạnh" cho mứt nhiều đường không?

Chỉ ghi khi bạn đã theo dõi hoặc kiểm nghiệm sản phẩm ở nhiệt độ phòng trong suốt hạn sử dụng. Mứt giảm đường, mứt nhuyễn nhiều nước dễ lên men hoặc mốc hơn mứt truyền thống. Nếu chưa có căn cứ, ghi điều kiện an toàn hơn.

Hướng dẫn sử dụng có được ghi liều dùng mỗi ngày không?

Với thực phẩm thông thường, nói về khẩu phần gợi ý hay cách pha là được. Nhưng "liều dùng mỗi ngày" kèm tác dụng lên sức khoẻ là cách nói của thuốc và thực phẩm bảo vệ sức khoẻ, nhóm có quy định riêng. Cơ sở làm thực phẩm thường nên tránh cách nói này.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138