GanNhan.comGắn Nhãn
Nhãn thực phẩm

Ghi khối lượng tịnh trên nhãn thực phẩm: thể tích thực, khối lượng ráo nước

Cách ghi định lượng cho thực phẩm của cơ sở nhỏ: khối lượng tịnh hay thể tích, đồ ngâm cần khối lượng ráo nước, đơn vị, ký hiệu và cách cân để con số giữ ổn định.

Overhead shot of a digital kitchen scale with blank display holding a glass jar of pickled bamboo shoots, empty jars and a funnel nearby, bright natural light on white tiles

Định lượng trên nhãn thực phẩm là lượng sản phẩm thật sự có trong bao bì, không tính bao bì: thực phẩm rắn ghi khối lượng tịnh, thực phẩm lỏng ghi thể tích thực, thực phẩm ngâm trong chất lỏng như dưa, măng, trái cây ngâm thường cần ghi thêm khối lượng ráo nước. Đơn vị phải là đơn vị đo pháp định như g, kg, ml, l, viết bằng chữ số rõ ràng. Nguyên tắc này nằm trong Nghị định 43/2017/NĐ-CP; mức sai lệch cho phép và cỡ chữ của dòng định lượng thuộc quy định đo lường về hàng đóng gói sẵn hiện hành, cần đối chiếu khi bạn đóng gói số lượng lớn.

Với cơ sở nhỏ, chỗ khó không phải biết ghi chữ gì mà là giữ cho con số đúng với từng gói khi cân bằng tay, múc bằng muỗng, rót bằng phễu. Bài này đi từ cách chọn kiểu định lượng cho từng loại sản phẩm tới cách cân, cách ghi, và những tình huống hay lúng túng như hộp quà nhiều món hay hàng bán theo cái.

Chọn kiểu định lượng theo dạng sản phẩm

Bảng dưới gom các dạng sản phẩm thường gặp ở cơ sở nhỏ. Cột ví dụ là giả định, chỉ để minh hoạ cách ghi.

Dạng sản phẩmKiểu định lượng thường dùngVí dụ giả định
Đồ khô, bánh, hạt, mứt dẻoKhối lượng tịnhKhối lượng tịnh: 200 g
Nước chấm, nước cốt, siro, sữa hạtThể tích thựcThể tích thực: 500 ml
Đồ sệt như tương ớt, mứt nhuyễn, sốtThường dùng khối lượng tịnh hoặc thể tích thực, giữ thống nhấtKhối lượng tịnh: 250 g
Dưa muối, măng ngâm, trái cây ngâm siroKhối lượng tịnh và khối lượng ráo nướcKhối lượng tịnh: 450 g; khối lượng ráo nước: 250 g
Gói nhiều đơn vị nhỏ giống nhauSố đơn vị và định lượng mỗi đơn vị hoặc tổng10 gói x 20 g

Đồ sệt là vùng nhiều cơ sở phân vân. Nguyên tắc thực tế là chọn đơn vị phù hợp cách bạn kiểm soát lúc đóng gói: nếu bạn cân hũ thì ghi gam, nếu rót bằng ca đong thì ghi mililit, và áp cùng một cách cho mọi mẻ. Đổi qua đổi lại giữa hai đơn vị khiến khách so sánh giữa các lần mua bị lệch.

Gói nhiều đơn vị nhỏ, như túi lớn chứa mười gói trà hay hộp chứa sáu chiếc bánh, nên cho người mua biết cả số đơn vị lẫn lượng từng đơn vị. Đây là thông tin họ dùng để tự so sánh giá trị, và cũng là chỗ dễ bị khiếu nại khi số gói bên trong lệch.

Khối lượng ráo nước: dòng hay bị bỏ quên ở đồ ngâm

Khi mua một hũ măng ngâm ghi 500 g, người mua muốn biết bao nhiêu trong số đó là măng, bao nhiêu là nước ngâm. Khối lượng ráo nước trả lời câu hỏi ấy: phần thực phẩm rắn còn lại sau khi để ráo chất lỏng theo một cách làm thống nhất. Thiếu dòng này, một hũ nhiều nước ít măng và một hũ đầy măng có thể ghi cùng con số, và người mua không có cách nào phân biệt trước khi mở.

Cách làm ở xưởng nhỏ: lấy vài hũ đại diện mỗi mẻ, đổ ra rây, để ráo trong một khoảng thời gian cố định mà cơ sở tự quy định, rồi cân phần cái. Ghi kết quả vào sổ. Con số trên nhãn nên là mức bạn giữ được ở hầu hết các hũ, không phải mức của hũ đầy nhất. Phương pháp ráo nước chuẩn cho từng loại sản phẩm có thể được nêu trong tiêu chuẩn kỹ thuật; khi đóng gói nhiều hoặc bán vào siêu thị, nên hỏi cơ quan đo lường hay phòng thử nghiệm để làm cho đúng.

Sau khi ngâm vài tuần, nhiều loại rau củ hút nước hoặc nhả nước, làm khối lượng phần cái thay đổi. Nên cân lại ở cuối thời gian bảo quản để biết con số còn đúng không. Nếu chênh nhiều, điều chỉnh tỷ lệ cái và nước khi đóng gói thay vì sửa con số trên nhãn cho đẹp.

Cân và chốt con số định lượng

Một quy trình đơn giản để con số trên tem không phải là con số may rủi.

  1. Chọn cân có độ chia phù hợp với cỡ gói; gói 100 g cần cân đọc được đến gam, không dùng cân bàn của chợ chia theo lạng.
  2. Hiệu chỉnh cân theo hướng dẫn của nhà sản xuất cân và kiểm định kỳ bằng một vật có khối lượng biết trước; với cân dùng trong mua bán, tìm hiểu yêu cầu kiểm định theo quy định đo lường.
  3. Cân bao bì rỗng của từng loại để biết bì; đổi lô bao bì thì cân lại, vì hũ thuỷ tinh cùng cỡ có thể lệch nhau đáng kể.
  4. Đặt mức đóng gói mục tiêu cao hơn con số trên nhãn một chút để bù cho chênh lệch từng gói, thay vì nhắm đúng con số rồi có gói thiếu.
  5. Cân kiểm ngẫu nhiên vài gói mỗi mẻ, trừ bì, ghi vào sổ cùng số lô; gói nào thiếu so với mức cho phép thì rút ra đóng lại.
  6. Với hàng dễ mất ẩm như bánh nướng, thịt khô, cân lại sau vài ngày để biết hao hụt; nếu hao nhiều, chỉnh mức đóng gói lúc ban đầu.

Bước bù chênh lệch nghe như thiệt cho người bán, nhưng thực tế phần bù thường rất nhỏ so với rủi ro bị khiếu nại thiếu cân. Mức sai lệch âm cho phép theo từng khoảng định lượng là chuyện của quy định đo lường; khi bán vào hệ thống phân phối lớn, họ thường yêu cầu bạn chứng minh điều này.

Cách viết dòng định lượng cho đúng và dễ đọc

Dùng ký hiệu đơn vị chuẩn. Viết "g", "kg", "ml", "l" hoặc "L" thay vì "gr", "gram", "lít" lẫn lộn; không viết "lạng", "cân" trên nhãn hàng đóng gói sẵn. Có thể ghi kèm chữ "Khối lượng tịnh" hoặc "Thể tích thực" trước con số; các ký hiệu viết tắt được chấp nhận cần đối chiếu văn bản.

Một con số, không ghi khoảng. "Khoảng 500 g" hay "450–500 g" không phải định lượng, vì người mua không biết bạn cam kết bao nhiêu. Nếu sản phẩm tự nhiên khó đều như trái cây nguyên quả, cân từng gói và ghi khối lượng thật của gói đó, hoặc bán theo cân tại chỗ.

Đặt ở mặt chính, cỡ chữ đủ lớn. Định lượng là thông tin khách dùng để so sánh trên kệ, nên đặt ở mặt khách nhìn đầu tiên. Quy định đo lường có yêu cầu chiều cao tối thiểu của chữ số theo mức định lượng; khi thiết kế tem nhỏ, kiểm yêu cầu đó trước khi thu cỡ chữ.

Không dùng hình ảnh hay bao bì gây hiểu nhầm lượng. Hộp to gấp đôi lượng bánh bên trong, đáy giả, nhiều lớp đệm không cần thiết làm người mua tưởng mình mua nhiều hơn. Bao bì quà tặng cần chỗ trang trí, nhưng tỷ lệ rỗng quá lớn dễ thành chuyện tranh cãi, nhất là khi bán online chỉ qua ảnh.

Hộp quà, giỏ Tết và hàng bán theo cái

Hộp quà gồm nhiều món khác nhau đặt ra câu hỏi định lượng ghi thế nào. Cách rõ ràng nhất là mỗi món bên trong có nhãn riêng ghi đủ định lượng của món đó, còn hộp ngoài liệt kê các món và số lượng từng món. Ghi một con số tổng kiểu "1,2 kg" cho cả hộp gồm mứt, hạt, trà thì người mua chẳng dùng được thông tin gì, và nếu một món thiếu thì cũng không ai biết thiếu ở đâu.

Hàng bán theo cái như bánh trung thu đóng hộp đơn, bánh pía, bánh ít đóng hộp thường vẫn cần định lượng theo khối lượng, kèm số cái nếu hộp có nhiều cái. Người mua muốn biết một chiếc nặng bao nhiêu để so sánh, và chiếc bánh làm tay khó đều nhau, nên chốt khối lượng tối thiểu bạn giữ được. Trường hợp nào được ghi theo số đếm thay cho khối lượng cần đối chiếu quy định, đừng tự suy.

Với giỏ quà do cơ sở bán lẻ tự ghép từ hàng của nhiều nơi, mỗi món giữ nguyên nhãn gốc của nhà sản xuất. Bạn không được bóc nhãn gốc để dán nhãn của mình như thể tự làm, và không ghi lại định lượng khác với nhãn gốc. Phần bạn tự ghi chỉ là danh sách món trong giỏ.

Kiểm nhanh dòng định lượng trước khi in tem

Một vòng soát chừng năm phút trước khi gửi nhà in giúp tránh phải bỏ cả cuộn tem.

  • Đơn vị khớp với cách bạn thật sự đóng gói (cân hay đong).
  • Con số là mức thấp nhất mà các gói đều đạt sau thời gian bảo quản, không phải mức trung bình.
  • Đồ ngâm có thêm khối lượng ráo nước; gói nhiều đơn vị có số đơn vị.
  • Dòng định lượng nằm ở mặt chính, cỡ chữ không nhỏ hơn yêu cầu đo lường cho khoảng định lượng đó.
  • Cùng một sản phẩm ở các cỡ khác nhau (100 g, 250 g, 500 g) có tem khác màu hoặc khác dải, để người đóng gói không dán nhầm.
  • Nếu bán online, ảnh và mô tả trên trang bán ghi cùng con số với tem.

Mục dán nhầm tem giữa các cỡ là lỗi rất đời thường ở cơ sở nhỏ, nhất là khi mùa cao điểm có người phụ đóng gói. Phân biệt bằng màu, không chỉ bằng chữ số nhỏ, sẽ giảm hẳn lỗi này.

Vì sao gói thiếu định lượng hay xảy ra ở xưởng nhỏ

Mỗi người đóng gói một tay. Người quen việc đổ đầy hơn, người mới đổ vừa chạm vạch, và không ai cân kiểm. Cách sửa đơn giản là đặt mức đóng mục tiêu bằng con số cụ thể dán ngay cạnh cân, và mỗi người tự cân năm gói đầu ca.

Bì thay đổi mà con số trừ bì giữ nguyên. Lô hũ mới nặng hơn lô cũ vài chục gam, người đóng vẫn trừ bì theo thói quen, kết quả là cả mẻ thiếu. Cân lại bì mỗi khi nhận lô bao bì mới và ghi lên thùng chứa bao bì.

Hàng mất ẩm sau khi đóng. Bánh nướng, khô gà, trái cây sấy tiếp tục mất nước trong vài ngày đầu nếu bao bì không kín hẳn. Cân lúc đóng thì đủ, nhưng đến tay khách thì thiếu. Thử cân lại sau một tuần ở điều kiện bảo quản để biết mức hao.

Cân dùng lâu không kiểm. Cân điện tử rẻ tiền có thể lệch dần khi pin yếu hoặc đặt trên mặt bàn không phẳng. Một vật mẫu có khối lượng biết trước đặt cạnh cân, kiểm mỗi sáng, là thói quen tốn chưa tới một phút.

Câu hỏi thường gặp

Khối lượng tịnh có tính bao bì giấy lót, túi hút ẩm bên trong không?

Không. Khối lượng tịnh là khối lượng của thực phẩm, không tính bao bì và các vật dụng đi kèm như giấy lót, khay, gói hút ẩm. Khi cân, đặt các vật này lên cân cùng bao bì rỗng để trừ bì cho đúng, nhất là với gói nhỏ nơi vài gam cũng là tỷ lệ lớn.

Sản phẩm mất nước theo thời gian thì ghi khối lượng lúc đóng gói hay lúc bán?

Người mua nhận sản phẩm lúc mua, nên con số trên nhãn cần còn đúng trong suốt thời gian bán. Cách làm an toàn là đo mức hao hụt trong thời gian bảo quản rồi đóng gói dư tương ứng. Yêu cầu chi tiết với hàng dễ hao hụt nên đối chiếu quy định đo lường hiện hành.

Có được ghi cả gam và ounce cho khách nước ngoài không?

Có thể ghi thêm đơn vị khác bên cạnh đơn vị đo pháp định nếu cần cho khách nước ngoài, miễn là đơn vị pháp định vẫn có và hai con số tương đương nhau. Không nên chỉ ghi đơn vị nước ngoài trên hàng bán trong nước, vì người mua Việt Nam khó đối chiếu.

Đóng gói bằng muỗng đong thay cân có được không?

Muỗng đong cho kết quả lệch theo độ nén, độ ẩm và cỡ hạt, nên không bảo đảm khối lượng tịnh. Có thể dùng muỗng để đóng nhanh rồi cân kiểm từng gói hoặc kiểm ngẫu nhiên đủ nhiều. Với đồ lỏng, ca đong có vạch rõ ràng đáng tin hơn muỗng.

Khách khiếu nại thiếu cân thì nên làm gì trước tiên?

Hỏi số lô hoặc ngày sản xuất trên gói, xin ảnh gói và cân khách dùng, rồi cân lại các gói còn lưu của cùng mẻ. Nếu mẻ đó thiếu thật, xử lý với khách theo chính sách của cơ sở và chỉnh lại khâu đóng gói. Ghi lại vụ việc để lần sau có căn cứ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138