GanNhan.comGắn Nhãn
Nhãn thực phẩm

Cách ghi ngày sản xuất và hạn sử dụng trên nhãn thực phẩm: định dạng, vị trí, căn cứ

Cách ghi NSX và HSD trên nhãn thực phẩm của cơ sở nhỏ: thứ tự ngày tháng năm, ghi theo khoảng thời gian, đóng dấu hay in, và lấy căn cứ nào để đặt hạn.

Night shift in a small Vietnamese snack workshop, worker in hairnet seen from behind feeding sealed pouches past a handheld inkjet coder on a steel table, cool fluorescent light

Trên nhãn thực phẩm, ngày sản xuất và hạn sử dụng ghi theo thứ tự ngày, tháng, năm; hạn sử dụng có thể ghi bằng một mốc ngày cụ thể hoặc bằng khoảng thời gian tính từ ngày sản xuất, và khi ghi theo khoảng thời gian thì phải có ngày sản xuất đi kèm. Đây là nguyên tắc được Nghị định 43/2017/NĐ-CP quy định trong phần giải thích cách ghi các nội dung; các trường hợp được ghi tháng, năm thay vì ngày cụ thể có điều kiện riêng, bạn cần đọc đúng điều khoản trước khi áp dụng.

Phần khó của hai dòng này không nằm ở định dạng mà ở hai câu hỏi phía sau: lấy căn cứ nào để nói gói bánh dùng được bao nhiêu ngày, và làm sao để con số trên tem luôn khớp với mẻ bên trong. Bài đi qua cả hai, theo góc nhìn của cơ sở nhỏ làm hàng theo mẻ.

Ngày sản xuất là ngày nào khi một mẻ hàng kéo dài nhiều hôm

Ngày sản xuất được hiểu là thời điểm hoàn thành sản xuất hoặc đóng gói thành phẩm, tuỳ cách hiểu áp dụng cho từng nhóm hàng trong nghị định. Với một mẻ bánh nướng xong và đóng gói trong buổi chiều, việc chọn ngày khá đơn giản. Khó hơn là các mẻ kéo dài: thịt khô ướp hôm nay, sấy qua đêm, đóng túi sáng mai; mứt sên ba ngày rồi để nguội đóng hũ. Lúc đó, bạn cần thống nhất một quy tắc trong cơ sở và ghi lại quy tắc ấy, thay vì để mỗi người đóng gói tự chọn.

Quy tắc hay dùng nhất ở xưởng nhỏ là lấy ngày đóng gói kín cuối cùng. Lý do thực tế: đó là ngày sản phẩm bắt đầu nằm trong bao bì, ở điều kiện bảo quản mà bạn ghi trên nhãn, và là mốc để đếm hạn sử dụng. Nếu bạn chọn ngày khác, hãy chắc rằng khoảng thời gian trước khi đóng gói đã được tính vào thử nghiệm hạn dùng.

Một sai sót phổ biến là in sẵn ngày sản xuất cho cả tuần hoặc cả tháng để tiết kiệm công dán. Khi hàng bán chậm, tem ghi ngày hôm trước nằm trên hàng làm hôm sau, hoặc ngược lại. Với người mua, chênh lệch vài ngày có vẻ nhỏ; với đoàn kiểm tra và với chính bạn khi phải truy một mẻ lỗi, đó là thông tin sai.

Các kiểu ghi hạn sử dụng và khi nào dùng

Bảng sau tóm các cách ghi thường thấy trên nhãn thực phẩm của cơ sở nhỏ. Ví dụ ngày tháng là giả định; điều kiện chi tiết cho từng cách cần đối chiếu nghị định.

Cách ghiVí dụ giả địnhGhi chú khi dùng
Ngày cụ thểHSD: 15/03/2027Rõ ràng nhất cho người mua; phải đổi theo từng mẻ
Khoảng thời gian kể từ ngày sản xuấtHSD: 6 tháng kể từ NSXBắt buộc có NSX trên cùng bao bì; tiện khi tem in sẵn phần cố định
Chỉ tháng, nămHSD: 03/2027Chỉ dùng khi đáp ứng điều kiện của nghị định; năm ghi đủ bốn chữ số
Ký hiệu viết tắtNSX, HSDĐược dùng phổ biến; chữ viết tắt phải dễ hiểu với người mua Việt Nam
Chỉ dẫn vị tríNSX, HSD: xem dưới đáy hộpDùng khi ngày đóng ở chỗ khác tem chính; vị trí chỉ dẫn phải đúng thật

Cách ghi bằng khoảng thời gian rất tiện cho tem in sẵn, nhưng chuyển một phép tính sang người mua. Nếu sản phẩm có hạn ngắn, như bánh tươi để được vài ngày, ghi hẳn ngày hết hạn sẽ thân thiện hơn, vì người mua không phải cộng ngày trong đầu. Với hàng khô hạn dài, khoảng thời gian là lựa chọn hợp lý.

Dù chọn cách nào, giữ cố định định dạng giữa các sản phẩm của cùng cơ sở. Một quầy hàng có hũ ghi "15/03/2027", hũ ghi "2027-03-15" và hũ ghi "03.15.27" sẽ khiến cả người mua lẫn nhân viên dễ đọc nhầm.

Căn cứ để đặt hạn sử dụng: đừng lấy từ trí nhớ

Hạn sử dụng là cam kết, không phải ước đoán. Khi ghi "6 tháng", bạn đang nói với người mua rằng nếu bảo quản đúng như hướng dẫn trên nhãn, sản phẩm vẫn an toàn và giữ chất lượng trong sáu tháng. Cam kết ấy cần căn cứ: kết quả kiểm nghiệm, theo dõi thực tế có ghi chép, hoặc tài liệu kỹ thuật của sản phẩm tương tự được cơ quan chuyên môn chấp nhận.

Theo dõi thực tế phải có sổ. Cách làm đơn giản ở cơ sở nhỏ là giữ lại vài đơn vị mỗi mẻ, cất ở đúng điều kiện ghi trên nhãn, và kiểm định kỳ mùi, màu, độ ẩm, dấu hiệu mốc hay phồng. Ghi ngày kiểm và nhận xét vào sổ. Theo dõi này giúp bạn phát hiện sớm vấn đề, nhưng nó không thay thế kiểm nghiệm vi sinh khi quy định hoặc cơ quan quản lý yêu cầu.

Kiểm nghiệm cho những chỉ tiêu mắt thường không thấy. Vi sinh vật gây hại, độc tố nấm mốc, độ ôxy hoá chất béo là những thứ không nhìn ra được. Các phòng kiểm nghiệm có thể làm thử nghiệm hạn dùng theo yêu cầu. Danh mục chỉ tiêu nào cần kiểm cho sản phẩm của bạn phụ thuộc nhóm thực phẩm và quy định chuyên ngành hiện hành, nên hỏi cơ quan quản lý hoặc phòng kiểm nghiệm trước khi gửi mẫu.

Đổi công thức, đổi bao bì là đặt lại hạn. Bớt đường trong mứt, đổi túi một lớp sang túi có lớp chắn, chuyển từ hũ thuỷ tinh sang hũ nhựa đều có thể làm thay đổi thời gian sản phẩm giữ được. Hạn cũ không tự động đúng với sản phẩm mới. Đây là lý do nhiều cơ sở bất ngờ thấy hàng mốc sớm sau khi "chỉ giảm ngọt cho hợp khẩu vị".

Quy trình in hoặc đóng ngày theo từng mẻ

Thứ tự dưới đây giúp ngày trên bao bì luôn khớp với hàng bên trong, kể cả khi nhiều người cùng đóng gói.

  1. Mở mẻ trong sổ sản xuất: ghi tên sản phẩm, ngày, số lượng dự kiến, người phụ trách; gán cho mẻ một số lô đơn giản theo quy tắc cố định của cơ sở.
  2. Trước khi đóng gói, chỉnh dấu ngày hoặc máy in ngày theo NSX và HSD của mẻ, in thử trên một mẩu giấy, người thứ hai đọc lại và ký vào sổ.
  3. Đóng ngày ngay sau khi đóng kín bao bì, không để dồn cuối buổi. Hàng chưa có ngày để riêng một khay, không trộn với hàng đã đóng.
  4. Cuối mẻ, đếm số đơn vị đã đóng ngày và ghi vào sổ; chênh lệch với số lượng làm ra phải giải thích được.
  5. Đổi ngày trên dấu ngay khi sang mẻ mới; nhiều cơ sở dán một mảnh băng dính màu lên dấu để nhớ đã đổi hay chưa.
  6. Định kỳ kiểm hàng tồn trên kệ, rút hàng gần hết hạn theo quy tắc đã đặt trước, không đóng lại ngày mới.

Bước cuối nghe hiển nhiên nhưng là ranh giới quan trọng: đóng đè ngày mới lên hàng cũ hoặc bóc tem cũ để dán tem mới là thay đổi thông tin hạn sử dụng, hành vi bị nghiêm cấm. Hàng gần hết hạn thì bán giảm giá có thông báo rõ, dùng nội bộ, hoặc huỷ theo quy định.

Đóng dấu, dán tem ngày hay in trực tiếp: chọn theo bao bì

Không có cách nào tốt nhất cho mọi cơ sở. Chọn theo bề mặt bao bì và số lượng mỗi mẻ.

  • Dấu cao su xoay số: hợp với số lượng nhỏ, bề mặt giấy hoặc decal giấy. Mực phải khô nhanh, không lem khi tay chạm; thử trên đúng loại tem đang dùng.
  • Tem ngày riêng in từ máy in tem nhiệt: hợp khi cần in cả số lô và mã nội bộ. Kiểm tem có bong khi để tủ lạnh hay không, và không dán đè lên dòng bắt buộc khác.
  • Máy in date cầm tay hoặc gắn băng chuyền: hợp khi số lượng lớn hơn và bao bì là túi nhựa, màng ghép. Mực cần bám được trên bề mặt nhựa; in thử, cọ tay, để qua đêm rồi kiểm lại.
  • Ghi tay bằng bút: chỉ là phương án tạm. Nếu dùng, chọn bút mực không trôi, viết theo mẫu chữ số thống nhất để tránh đọc nhầm số 1 với số 7.
  • Ngày in sẵn trên tem đặt in: chỉ hợp lý khi mỗi cuộn tem đúng một mẻ, điều hiếm gặp ở cơ sở nhỏ; thường gây ra tình trạng ngày sai.

Dù dùng cách nào, ngày phải nằm trên phần bao bì đi cùng sản phẩm tới tay người mua, không nằm trên thùng carton ngoài hay trên phiếu giao hàng. Với hộp quà nhiều món, từng món bên trong vẫn cần có ngày của món đó.

Hạn sử dụng, hạn dùng tốt nhất và thời gian dùng sau khi mở

Trên bao bì nước ngoài bạn sẽ gặp các cụm như "use by" và "best before". Trong cách hiểu quốc tế phổ biến, cụm đầu gắn với an toàn, quá ngày thì không nên ăn; cụm sau gắn với chất lượng, quá ngày sản phẩm có thể kém ngon nhưng chưa chắc hỏng. Nhãn bằng tiếng Việt cho cơ sở nhỏ nên dùng đúng thuật ngữ "hạn sử dụng" như nghị định, không tự đặt thêm những khái niệm mà người mua dễ hiểu sai.

Thời gian dùng sau khi mở là thông tin khác. Một hũ tương ớt có thể có hạn sử dụng một năm khi chưa mở, nhưng mở nắp rồi chỉ nên dùng trong vài tuần nếu để tủ lạnh. Dòng này thuộc phần hướng dẫn bảo quản và sử dụng, đặt gần hướng dẫn bảo quản, không trộn vào dòng hạn sử dụng để tránh người mua tưởng có hai hạn.

Cuối cùng, nhớ rằng hạn sử dụng chỉ có nghĩa khi người mua bảo quản đúng như nhãn nói. Nếu sản phẩm phải để ngăn mát mà nhãn chỉ ghi "nơi khô ráo", con số hạn dù đúng trong thử nghiệm cũng sẽ sai ngoài đời. Hai dòng này luôn phải đọc cùng nhau.

Những kiểu ghi ngày khiến người mua đọc sai

Đảo thứ tự tháng và ngày. Bao bì nhập hoặc máy in date cài sẵn kiểu nước ngoài hay in tháng trước ngày. Một hũ ghi 04/05/2027 có thể bị đọc thành ngày 4 tháng 5 hoặc ngày 5 tháng 4, chênh nhau cả tháng. Kiểm cài đặt máy in date ngay lần đầu và giữ thứ tự ngày, tháng, năm.

Năm chỉ có hai chữ số đặt sát ngày. Chuỗi như 150327 buộc người mua tự tách số, dễ đọc nhầm. Thêm dấu phân cách và ghi đủ năm bốn chữ số khi nghị định yêu cầu; với hàng có hạn ngắn, chữ số rõ ràng còn quan trọng hơn vì sai một ngày cũng là sai.

Ngày nằm trên phần bị xé bỏ. Đóng ngày lên mép túi sẽ bị cắt khi mở, hoặc lên màng co sẽ bị bóc ra trước khi dùng hết. Người mua dùng dở không còn biết hạn. Đặt ngày trên phần bao bì ở lại với sản phẩm đến lúc dùng hết.

Mực mờ trên nền tối. Mực đen đóng lên tem màu nâu đậm hay túi kraft sẫm gần như không đọc được dưới ánh đèn cửa hàng. Chừa một ô nền sáng trên tem riêng cho ngày tháng ngay từ khi thiết kế, đỡ phải đổi mực về sau.

Câu hỏi thường gặp

Có được ghi hạn sử dụng là "dùng ngon nhất trong 3 tháng" không?

Cụm như vậy dễ làm người mua hiểu sai rằng quá ba tháng vẫn dùng được, chỉ kém ngon. Nhãn tiếng Việt nên dùng đúng cụm "hạn sử dụng" theo nghị định và ghi một mốc rõ ràng. Nếu muốn khuyên ăn sớm để ngon hơn, đặt câu đó ở phần hướng dẫn sử dụng, tách khỏi hạn.

Ghi NSX và HSD bằng chữ viết tắt có được không?

Các chữ viết tắt NSX và HSD được dùng rất phổ biến trên nhãn thực phẩm tại Việt Nam và người mua đã quen. Điều quan trọng là chữ số đọc rõ, đúng thứ tự ngày, tháng, năm. Cách ghi viết tắt cụ thể được chấp nhận cần đối chiếu phần hướng dẫn trong nghị định khi bạn muốn dùng ký hiệu khác.

Sản phẩm bán theo đơn đặt trước, làm xong giao ngay có cần ghi hạn không?

Nếu sản phẩm được đóng gói sẵn và giao cho người mua, ghi ngày làm và thời gian nên dùng vẫn là thông tin cần thiết, nhất là với bánh tươi, đồ có kem, đồ có thịt. Người nhận có thể để vài ngày mới ăn. Mức độ bắt buộc cho từng hình thức bán nên hỏi cơ quan quản lý.

Tem đã in sẵn hạn sử dụng 12 tháng, nay thử thấy chỉ giữ được 8 tháng thì sao?

Ngừng dùng tem cũ cho hàng mới ngay, vì hạn ghi trên đó không còn đúng với sản phẩm. Hàng đã bán ra cần được đánh giá xem có rủi ro không; nếu có, cân nhắc thông báo và thu hồi. Tem mới ghi theo căn cứ mới. Đừng dán đè thông tin lên tem cũ mà không hỏi cơ quan quản lý.

Số lô có bắt buộc ghi trên nhãn thực phẩm không?

Với nhiều nhóm thực phẩm, số lô không nằm trong nhóm nội dung chung bắt buộc, nhưng nó gần như không thể thiếu khi cần truy mẻ hàng lỗi. Cơ sở nhỏ có thể dùng chính ngày sản xuất kèm một ký hiệu mẻ làm số lô. Yêu cầu riêng theo nhóm hàng cần đối chiếu phụ lục.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138