Theo Nghị định 43/2017/NĐ-CP, nhãn hàng hoá bắt buộc thể hiện ba nội dung chung là tên hàng hoá; tên và địa chỉ của tổ chức, cá nhân chịu trách nhiệm về hàng hoá; xuất xứ hàng hoá. Ngoài ba nội dung đó, mỗi nhóm hàng còn phải ghi thêm những nội dung theo tính chất của nó, liệt kê trong phụ lục của nghị định. Cấu trúc hai tầng này là điều quan trọng nhất cần nắm trước khi thiết kế bất kỳ tem nào.
Bài này đi kỹ vào ba dòng chung: mỗi dòng nghĩa là gì, cách ghi thường gặp, lỗi hay mắc. Phần theo tính chất từng nhóm hàng được tóm ở đây để bạn thấy toàn cảnh, còn cách tra phụ lục cho đúng nhóm có bài riêng trong cùng danh mục. Mọi ví dụ trong bài là ví dụ giả định.
Hai tầng nội dung bắt buộc
Nghị định 43/2017/NĐ-CP, đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 111/2021/NĐ-CP, chia nội dung bắt buộc thành hai tầng. Bảng dưới giúp bạn nhìn một lượt.
| Tầng | Gồm những gì | Áp cho ai |
|---|---|---|
| Tầng chung | Tên hàng hoá; tên và địa chỉ của tổ chức, cá nhân chịu trách nhiệm về hàng hoá; xuất xứ hàng hoá | Mọi hàng hoá thuộc phạm vi ghi nhãn |
| Tầng theo tính chất hàng hoá | Tuỳ nhóm: định lượng, ngày sản xuất, hạn sử dụng, thành phần hoặc thành phần định lượng, thông số kỹ thuật, thông tin cảnh báo, hướng dẫn sử dụng, hướng dẫn bảo quản… | Theo nhóm hàng trong phụ lục của nghị định |
| Tầng chuyên ngành | Yêu cầu bổ sung của quy định chuyên ngành hiện hành cho một số ngành hàng | Thực phẩm, mỹ phẩm, thuốc, hoá chất, phân bón… tuỳ ngành |
Tầng thứ ba không nằm trong nghị định về nhãn nhưng thực tế luôn đi kèm. Lập danh sách nội dung cho một sản phẩm luôn bắt đầu từ tầng chung, cộng tầng theo tính chất, rồi hỏi thêm tầng chuyên ngành. Thiếu tầng nào cũng là nhãn thiếu.
Tên hàng hoá: cho người mua biết đây là cái gì
Tên hàng hoá khác tên thương hiệu. Tên thương hiệu cho biết của ai, tên hàng hoá cho biết là gì. Bánh tráng phơi sương, mứt gừng, nước mắm cá cơm, xà phòng tắm là tên hàng hoá; An Phú là thương hiệu. Một nhãn có thể có cả hai, nhưng không được chỉ có thương hiệu.
Tên hàng hoá do người sản xuất tự đặt, nhưng không được làm hiểu sai bản chất và công dụng. Gọi một loại bánh pha bột mì là bánh tráng gạo nguyên chất là làm sai bản chất. Gọi một loại trà thảo mộc thông thường bằng tên gợi công dụng chữa bệnh là làm sai công dụng, và với thực phẩm còn đụng thêm quy định chuyên ngành về quảng cáo, ghi công dụng.
Dùng tên một thành phần làm tên hàng thì phải chú ý định lượng thành phần đó. Nghị định có nguyên tắc rằng khi tên một thành phần được dùng làm tên hay một phần tên hàng hoá, thành phần đó phải được ghi định lượng. Ví dụ giả định: bánh quy dừa thì nhãn nên cho biết tỉ lệ dừa. Câu chữ và cách ghi định lượng thành phần bạn đối chiếu văn bản gốc.
Tên hàng hoá nên là dòng dễ thấy nhất trong phần bắt buộc. Nghị định yêu cầu tên hàng hoá ở vị trí dễ thấy, dễ đọc. Về thiết kế, cách làm an toàn là để tên hàng hoá là dòng chữ lớn và rõ nhất trong các nội dung bắt buộc, không bị logo hay hình minh hoạ đè lên.
Tên và địa chỉ người chịu trách nhiệm, xuất xứ: hai dòng hay bị làm qua loa
Dòng tên và địa chỉ của tổ chức, cá nhân chịu trách nhiệm về hàng hoá trả lời câu hỏi ai đứng sau sản phẩm. Với hàng sản xuất trong nước, đó là tên cơ sở và địa chỉ của cơ sở theo thông tin đăng ký. Lỗi hay gặp là chỉ ghi tên trang bán hàng trên mạng xã hội, hoặc chỉ ghi số tài khoản, hoặc chỉ ghi tên người. Địa chỉ phải là địa chỉ thật, đủ để tìm tới; sau khi bỏ cấp huyện từ tháng 7 năm 2025, địa chỉ ghi theo cấp xã, phường và tỉnh, thành phố mới. Trường hợp đặt gia công, đặt làm theo thương hiệu riêng có cách ghi riêng, xem bài về ghi tên và địa chỉ tổ chức chịu trách nhiệm.
Dòng xuất xứ trả lời câu hỏi hàng được làm ở đâu. Nghị định 111/2021/NĐ-CP sửa đổi phần này theo hướng tổ chức, cá nhân tự xác định và ghi xuất xứ, bảo đảm trung thực, chính xác, tuân thủ quy định về xuất xứ hàng hoá hoặc cam kết quốc tế. Cách ghi thường gặp là một trong các cụm như sản xuất tại, chế tạo tại, nước sản xuất, xuất xứ, sản xuất bởi, kèm tên nước. Trường hợp không xác định được xuất xứ, văn bản sửa đổi có hướng dẫn ghi nơi thực hiện công đoạn cuối cùng để hoàn thiện hàng hoá; khi gặp trường hợp này, bạn đọc kỹ câu chữ.
Hai dòng này thường bị đẩy xuống cuối nhãn với cỡ chữ nhỏ nhất. Đặt chúng ở cuối không sai, nhưng cỡ chữ vẫn phải đọc được bằng mắt thường. Chuyện cỡ chữ tối thiểu và nhãn quá nhỏ có bài riêng trong danh mục này.
Phần theo tính chất hàng hoá thường gồm những gì
Tuỳ nhóm hàng mà phụ lục của nghị định yêu cầu khác nhau. Danh sách dưới chỉ là những nội dung hay xuất hiện, để bạn hình dung; muốn biết nhóm của mình phải ghi chính xác những gì thì phải tra đúng dòng trong phụ lục.
- Định lượng: khối lượng tịnh, thể tích thực, số đếm, ghi theo đơn vị đo lường hợp pháp.
- Ngày sản xuất, hạn sử dụng: ghi theo thứ tự ngày, tháng, năm; cách ghi cụ thể cho thực phẩm có bài riêng trong danh mục nhãn thực phẩm.
- Thành phần hoặc thành phần định lượng: những gì có trong sản phẩm, có khi kèm tỉ lệ.
- Thông số kỹ thuật: với đồ điện, đồ dùng, đồ chơi.
- Thông tin cảnh báo: nguy cơ khi dùng sai, đối tượng không nên dùng, chất gây dị ứng.
- Hướng dẫn sử dụng, hướng dẫn bảo quản: cách dùng và điều kiện giữ sản phẩm.
- Số lô, năm sản xuất: tuỳ nhóm hàng.
Nhìn danh sách này, nhiều cơ sở nhỏ ngại vì tem sẽ dày chữ. Thực tế với một sản phẩm cụ thể, số dòng phải ghi thêm thường chỉ bốn đến bảy dòng. Cái khó không phải số dòng mà là ghi cho đúng và đọc được trên một diện tích nhỏ.
Mẫu danh sách nội dung cho một sản phẩm cụ thể
Ví dụ giả định: cơ sở Bánh Tráng An Phú, xã An Phú, tỉnh X, làm túi bánh tráng phơi sương 500 gam. Đây là danh sách nội dung trước khi thiết kế, không phải mẫu nhãn để chép; danh sách thật của bạn phải được soát theo phụ lục và quy định chuyên ngành.
| Dòng | Nội dung ví dụ | Thuộc tầng |
|---|---|---|
| Tên hàng hoá | Bánh tráng phơi sương | Chung |
| Tên, địa chỉ người chịu trách nhiệm | Hộ kinh doanh Bánh Tráng An Phú, ấp 3, xã An Phú, tỉnh X | Chung |
| Xuất xứ | Sản xuất tại Việt Nam | Chung |
| Định lượng | Khối lượng tịnh 500 g | Theo tính chất |
| Ngày sản xuất, hạn sử dụng | NSX và HSD ghi ngày, tháng, năm, in hoặc dán theo mẻ | Theo tính chất |
| Thành phần | Gạo, nước, muối | Theo tính chất |
| Hướng dẫn bảo quản | Nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp | Theo tính chất |
| Thông tin theo quy định an toàn thực phẩm | Hỏi cơ quan quản lý về nội dung bổ sung | Chuyên ngành |
Danh sách này có tám dòng, chưa có logo, câu chuyện thương hiệu hay mã QR. Những thứ đó đến sau, chiếm phần diện tích còn lại, và không được che khuất phần bắt buộc.
Nội dung tự nguyện ghi thêm: được, nhưng có giới hạn
Ngoài phần bắt buộc, bạn được ghi thêm các nội dung khác như câu chuyện của cơ sở, cách chế biến món ăn, lời cảm ơn khách. Nghị định đặt ra giới hạn cho phần này: nội dung ghi thêm không được trái pháp luật, phải bảo đảm trung thực, chính xác, và không được che khuất, làm sai lệch nội dung bắt buộc. Nói cách khác, phần trang trí không được lấn phần bắt buộc, và lời quảng cáo trên nhãn vẫn phải đúng sự thật.
Những cụm từ hay gây rắc rối là các khẳng định không chứng minh được: nguyên chất trăm phần trăm, không chất bảo quản, hữu cơ, thiên nhiên, tốt cho sức khoẻ, hỗ trợ điều trị. Với thực phẩm và mỹ phẩm, ghi công dụng chữa bệnh là điều không được làm. Với các khẳng định như hữu cơ hay không chất bảo quản, bạn chỉ ghi khi có căn cứ và hiểu đúng điều kiện được ghi theo quy định chuyên ngành; các danh mục nhãn thực phẩm và nhãn mỹ phẩm của trang có bài đi sâu.
Một nguyên tắc dễ nhớ: mọi chữ trên nhãn, kể cả chữ trang trí, đều là lời bạn cam kết với người mua. Chữ nào bạn không sẵn sàng giải thích trước cơ quan quản lý thì đừng in.
Soát nhãn theo ba tầng trước khi gửi in
Trình tự sau dùng được cho bất kỳ sản phẩm nào, làm trên bản in thử chứ không làm trên màn hình.
- Khoanh tên hàng hoá. Kiểm nó nói đúng bản chất sản phẩm và là dòng dễ thấy nhất trong phần bắt buộc.
- Khoanh tên và địa chỉ người chịu trách nhiệm. Kiểm từng chữ so với giấy đăng ký, kiểm địa chỉ không còn cấp huyện.
- Khoanh dòng xuất xứ. Kiểm cụm từ dùng và tên nước.
- Mở phụ lục, tìm đúng nhóm hàng, đánh dấu từng nội dung theo tính chất đã có trên nhãn.
- Hỏi và ghi thêm nội dung theo quy định chuyên ngành, nếu có.
- Đọc lại phần chữ tự nguyện, gạch mọi khẳng định không có căn cứ.
- Nhờ một người ngoài đọc tem in thử ở khoảng cách cầm tay bình thường, xem có dòng nào không đọc được.
Giữ lại bản in thử đã đánh dấu cùng ngày soát. Lần sau đổi công thức hoặc đổi địa chỉ, bạn chỉ cần soát lại những dòng bị ảnh hưởng.
Câu hỏi thường gặp
Ba nội dung chung có phải lúc nào cũng nằm trên nhãn vật lý không?
Ba nội dung tên hàng hoá, tên và địa chỉ người chịu trách nhiệm, xuất xứ là phần cốt lõi của nhãn. Nghị định 111/2021/NĐ-CP mở đường thể hiện một số nội dung bằng phương thức điện tử, nhưng phạm vi nội dung nào được chuyển sang nhãn điện tử thì bạn cần đối chiếu đúng điều khoản sửa đổi trước khi áp dụng.
Ghi tên trang bán hàng trên mạng thay cho địa chỉ có được không?
Không nên. Dòng tên và địa chỉ người chịu trách nhiệm cần địa chỉ thật của tổ chức, cá nhân theo thông tin đăng ký, đủ để tìm tới. Tên trang bán hàng có thể ghi thêm như thông tin liên hệ, nhưng không thay được địa chỉ.
Sản phẩm chỉ có một thành phần thì có cần ghi thành phần không?
Nếu nhóm hàng của bạn yêu cầu ghi thành phần, bạn vẫn ghi, kể cả khi chỉ có một thành phần. Với một số sản phẩm, tên hàng đã nói rõ thành phần duy nhất; cách xử lý trường hợp này bạn kiểm thêm phụ lục và quy định chuyên ngành.
Có được ghi thêm câu chuyện thương hiệu dài trên nhãn không?
Được, miễn là trung thực và không che khuất, làm sai lệch nội dung bắt buộc. Thực tế diện tích tem có hạn, nên câu chuyện dài phù hợp hơn ở mặt sau hộp, tờ rời đi kèm hoặc trang thông tin dẫn từ mã QR.
Nội dung bắt buộc có cần đặt trên cùng một mặt của bao bì không?
Nghị định yêu cầu nhãn ở vị trí dễ quan sát, nhận biết đầy đủ nội dung mà không phải tháo rời sản phẩm, chứ không bắt buộc mọi dòng trên cùng một mặt. Tuy vậy, một số quy định chuyên ngành có yêu cầu riêng về vị trí một số dòng; bạn đối chiếu nếu thuộc ngành đó.
Ai có thể giúp soát nhãn trước khi in số lượng lớn?
Bạn có thể hỏi cơ quan quản lý tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng ở tỉnh, cơ quan quản lý chuyên ngành của nhóm hàng, hoặc đơn vị tư vấn có hiểu biết về nhãn. Mang theo bản in thử và danh sách nội dung đã lập sẵn sẽ giúp buổi hỏi ngắn và đúng trọng tâm.