GanNhan.comGắn Nhãn
Nhãn phải ghi những gì

Ngôn ngữ trên nhãn hàng hoá: bắt buộc tiếng Việt, ghi song ngữ thế nào cho đúng

Nội dung bắt buộc trên nhãn phải ghi bằng tiếng Việt; cách ghi thêm tiếng nước ngoài, cỡ chữ, chữ được giữ gốc Latinh, viết tắt và nhãn song ngữ cho hàng quà.

Gift shop corner in Hoi An with a young clerk arranging bamboo boxes of tea for foreign tourists, shot through the doorway, lanterns glowing softly, box faces left plain

Theo Nghị định 43/2017/NĐ-CP, nội dung bắt buộc trên nhãn hàng hoá lưu thông tại Việt Nam phải được ghi bằng tiếng Việt; bạn được ghi thêm ngôn ngữ khác, nhưng chữ nước ngoài không được lớn hơn chữ tiếng Việt. Quy định này nghe hiển nhiên, nhưng ở cơ sở nhỏ lại là nguồn lỗi khá phổ biến: tem in toàn tiếng Anh cho sang, tên sản phẩm chỉ có chữ nước ngoài, hoặc phần tiếng Việt bị thu nhỏ thành dòng chú thích.

Bài này đi qua nguyên tắc tiếng Việt cho nội dung bắt buộc, những chữ được phép giữ ở dạng gốc Latinh, chuyện viết tắt và ký hiệu đơn vị, cách bố trí nhãn song ngữ cho hàng quà du lịch hoặc hàng bán cho khách nước ngoài. Hàng xuất khẩu có cơ chế riêng theo yêu cầu của nước nhập khẩu, không bàn trong bài.

Tiếng Việt cho mọi nội dung bắt buộc

Nguyên tắc là mọi nội dung bắt buộc, gồm ba nội dung chung và phần theo tính chất hàng hoá, đều phải có bằng tiếng Việt. Tên hàng hoá, tên và địa chỉ người chịu trách nhiệm, xuất xứ, định lượng, ngày sản xuất, hạn sử dụng, thành phần, hướng dẫn, cảnh báo: tất cả phải đọc được bằng tiếng Việt mà người mua bình thường hiểu.

Điều này không cấm bạn đặt tên thương hiệu bằng chữ nước ngoài. Tên thương hiệu là tên riêng, có thể là một từ tiếng Anh, tiếng Pháp hay một từ tự đặt. Nhưng tên hàng hoá, tức chữ cho biết đây là thứ gì, phải có tiếng Việt. Một túi kẹo mang thương hiệu tiếng Anh vẫn phải có dòng kẹo dừa; một chai dầu gội đặt tên kiểu nước ngoài vẫn phải có dòng dầu gội đầu.

Tiếng Việt trên nhãn nên viết có dấu đầy đủ, đúng chính tả. Chữ không dấu dễ gây hiểu sai, nhất là ở thành phần và cảnh báo: đường, đương, đuông viết không dấu đều thành một chữ. Khi in ở cỡ chữ nhỏ, một số phông chữ làm dấu tiếng Việt bị dính, bị mất; đây là lý do nên chọn phông hỗ trợ tiếng Việt tốt và in thử ở cỡ thật trước khi đặt in số lượng lớn. Danh mục tự thiết kế tem của trang có bài về chọn phông.

Cũng đừng quên những chữ nhỏ dễ bị sót: đơn vị định lượng, dòng hướng dẫn bảo quản, câu cảnh báo. Đây thường là những dòng người thiết kế chép từ một mẫu nước ngoài rồi để nguyên, vì nghĩ chúng không quan trọng bằng tên sản phẩm. Thực ra người dùng cần chúng nhiều nhất sau khi đã mua về nhà.

Ghi thêm tiếng nước ngoài: được, với ba điều kiện

Chữ nước ngoài không lớn hơn chữ tiếng Việt. Nghị định cho phép ghi thêm ngôn ngữ khác nhưng kích thước chữ nước ngoài không được lớn hơn kích thước chữ tiếng Việt tương ứng. Trên thực tế thiết kế, điều này nghĩa là dòng tiếng Việt và dòng nước ngoài của cùng một nội dung nên cùng cỡ, hoặc tiếng Việt lớn hơn.

Nội dung hai ngôn ngữ phải khớp nhau. Phần tiếng nước ngoài không được nói khác phần tiếng Việt. Một hạn sử dụng ghi mười hai tháng bằng tiếng Việt và hai mươi bốn tháng bằng tiếng Anh, hay một thành phần có trong danh sách tiếng Anh mà thiếu ở danh sách tiếng Việt, là nhãn mâu thuẫn, gây hiểu sai.

Tiếng nước ngoài không che, không chen làm rối phần tiếng Việt. Phần thêm không được làm sai lệch hay che khuất nội dung bắt buộc. Nhãn song ngữ xen kẽ từng chữ thường khó đọc nhất; nên tách thành hai khối hoặc hai cột rõ ràng.

Những chữ được giữ ở dạng gốc Latinh

Nghị định có liệt kê một số nội dung được ghi bằng ngôn ngữ khác có gốc chữ Latinh thay vì dịch sang tiếng Việt. Dưới đây là những nhóm thường gặp, diễn đạt lại; câu chữ và điều kiện áp dụng chính xác bạn đối chiếu nguyên văn.

  • Tên quốc tế hoặc tên khoa học của thuốc, của thành phần thuốc trong trường hợp không có tên tiếng Việt.
  • Tên quốc tế hoặc tên khoa học kèm công thức hoá học, công thức cấu tạo của hoá chất, thành phần, thành phần định lượng của hoá chất trong trường hợp không có tên tiếng Việt.
  • Tên quốc tế hoặc tên khoa học của thành phần, thành phần định lượng của mỹ phẩm, khi không dịch được ra tiếng Việt hoặc dịch ra không có nghĩa.
  • Tên và địa chỉ của doanh nghiệp nước ngoài sản xuất, nhượng quyền sản xuất hàng hoá.

Với cơ sở làm mỹ phẩm thủ công, dòng thứ ba hay được dùng: thành phần như tinh dầu, chất nhũ hoá, chất bảo quản thường ghi theo tên quốc tế. Tuy vậy, những thành phần có tên tiếng Việt quen thuộc như nước, dầu dừa, mật ong thì nên ghi tiếng Việt, hoặc ghi cả hai, để người mua hiểu. Quy định chuyên ngành về mỹ phẩm có yêu cầu riêng về cách ghi thành phần mà bạn cần kiểm thêm.

Viết tắt và ký hiệu: dùng được và nên tránh

Diện tích tem nhỏ nên ai cũng muốn viết tắt. Bảng dưới phân biệt những cách viết tắt quen thuộc với những cách gây khó hiểu; ở mỗi dòng, căn cứ cuối cùng vẫn là văn bản gốc và quy định chuyên ngành.

Cách ghiĐánh giáGhi chú
NSX, HSD cho ngày sản xuất, hạn sử dụngThường được chấp nhậnLà cách viết tắt quen thuộc được nêu trong văn bản
g, kg, ml, l cho đơn vị đoDùng đượcKý hiệu đơn vị đo lường hợp pháp, không cần viết thành chữ
TP cho thành phần, HDSD cho hướng dẫn sử dụngNên tránhNgười mua có thể không hiểu; ghi đủ chữ
Viết tắt tên tỉnh, tên xã theo kiểu riêngNên tránhĐịa chỉ phải đủ để tìm tới
Biểu tượng giặt là, tái chế, cấm trẻ emDùng được kèm chữ khi cầnBiểu tượng hỗ trợ, cảnh báo quan trọng vẫn nên có chữ tiếng Việt

Nguyên tắc chung: viết tắt chỉ dùng khi người mua phổ thông hiểu ngay mà không cần tra cứu. Những gì liên quan tới an toàn như cảnh báo, chất gây dị ứng, đối tượng không nên dùng thì luôn viết đủ chữ.

Nhãn song ngữ cho hàng quà và khách nước ngoài

Cơ sở bán đặc sản ở điểm du lịch, bán quà lưu niệm, hay gửi hàng cho khách nước ngoài mua tại Việt Nam thường muốn tem có tiếng Anh, có khi thêm tiếng Hàn, tiếng Trung. Đây là nhu cầu chính đáng, và vẫn làm được trong khuôn khổ quy định nếu bạn giữ phần tiếng Việt đầy đủ.

Bố cục dễ đọc nhất là chia tem thành hai khối: khối tiếng Việt chứa đủ nội dung bắt buộc, đặt ở vị trí chính; khối ngoại ngữ dịch lại những dòng khách nước ngoài cần nhất như tên sản phẩm, thành phần, cách dùng, hạn dùng. Khối ngoại ngữ không cần dịch toàn bộ, nhưng dòng nào đã dịch thì phải khớp với tiếng Việt. Với hộp quà nhiều mặt, có thể dành một mặt cho tiếng Việt, một mặt cho ngoại ngữ, với cỡ chữ tương đương.

Một lỗi thường gặp là dịch bằng công cụ dịch tự động rồi in luôn. Các tên đặc sản như bánh tráng, nước mắm, mứt gừng có cách gọi đã quen với khách quốc tế, và một bản dịch máy có thể cho ra những tên gây hiểu lầm về thành phần. Nhờ người thạo ngôn ngữ đó đọc lại, hoặc ít nhất giữ nguyên tên tiếng Việt không dấu kèm một dòng giải thích ngắn. Ví dụ giả định: một cơ sở ở Huế bán hộp mè xửng ghi tên tiếng Việt lớn, bên dưới là tên gốc không dấu và một câu mô tả ngắn bằng tiếng Anh về kẹo mè mạch nha.

Bốn lỗi ngôn ngữ hay gặp ở tem cơ sở nhỏ

Tên sản phẩm chỉ có tiếng Anh. Tem ghi to chữ Coconut Candy hay Herbal Soap, phần tiếng Việt không có hoặc nằm lẫn trong dòng thành phần. Người mua lớn tuổi không đọc được sản phẩm là gì, và đây là thiếu nội dung bắt buộc chứ không chỉ là chuyện thẩm mỹ. Sửa bằng cách đưa tên tiếng Việt lên làm dòng chính, tên tiếng Anh xuống dòng phụ.

Hướng dẫn sử dụng chỉ có ngoại ngữ. Hay gặp ở cơ sở bán lại hàng nhập hoặc chép mẫu nhãn nước ngoài. Hướng dẫn và cảnh báo là nội dung người dùng cần nhất để dùng an toàn, nên càng phải có tiếng Việt rõ ràng.

Dịch tên thành phần sai nghĩa. Một số thành phần có tên tiếng Việt gần giống nhưng khác bản chất, ví dụ các loại đường, các loại tinh bột, các loại dầu. Dịch sai thành phần có thể khiến người dị ứng dùng nhầm. Khi không chắc tên tiếng Việt chuẩn, giữ tên quốc tế cùng tên tiếng Việt thông dụng.

Chữ tiếng Việt bị lỗi phông khi in. Thiết kế trên máy thấy đẹp, nhưng tệp gửi nhà in bị thay phông, dấu tiếng Việt thành ô vuông hay ký tự lạ. Lỗi này chỉ phát hiện được khi xem bản in thử thật, nên luôn đòi bản in thử trước khi in số lượng lớn.

Soát ngôn ngữ trên tem trước khi in

Năm bước dưới làm trên bản in thử, cỡ thật.

  1. Đánh dấu mọi nội dung bắt buộc và kiểm từng nội dung đều có tiếng Việt.
  2. Đo hoặc so cỡ chữ: chữ nước ngoài của cùng nội dung không lớn hơn chữ tiếng Việt.
  3. Đối chiếu từng cặp dòng song ngữ, nhất là số liệu, hạn dùng, thành phần.
  4. Gạch mọi viết tắt không phổ thông, thay bằng chữ đủ.
  5. Đọc to phần tiếng Việt ở cỡ chữ thật để kiểm dấu có bị dính, bị mất do phông chữ hay không.

Bước thứ ba hay bị bỏ qua nhất, vì người làm tem thường sửa phần tiếng Việt mà quên sửa phần dịch. Mỗi lần đổi một con số trên tem, như định lượng hay hạn dùng, hãy tìm và sửa nó ở mọi ngôn ngữ trước khi gửi in.

Nếu tem đã in mà phát hiện chữ nước ngoài lớn hơn hoặc thiếu tiếng Việt, cách sửa và chuyện dùng tem tồn được bàn ở danh mục lỗi nhãn của trang.

Câu hỏi thường gặp

Tên thương hiệu bằng tiếng Anh có vi phạm quy định ngôn ngữ không?

Không, nếu đó là tên riêng của thương hiệu. Quy định yêu cầu nội dung bắt buộc ghi bằng tiếng Việt, trong đó có tên hàng hoá. Vì vậy cạnh thương hiệu tiếng Anh, nhãn vẫn phải có tên hàng hoá bằng tiếng Việt cho biết sản phẩm là gì.

Có được ghi tiếng Việt không dấu trên nhãn không?

Viết không dấu dễ gây hiểu sai, nhất là ở thành phần và cảnh báo, nên không phải lựa chọn tốt. Cách an toàn là ghi tiếng Việt có dấu đầy đủ và chọn phông chữ hiển thị dấu rõ ở cỡ nhỏ.

Chữ tiếng Anh nhỏ hơn hay bằng chữ tiếng Việt đều được phải không?

Đúng với nguyên tắc chung: chữ nước ngoài không được lớn hơn chữ tiếng Việt tương ứng. Bằng nhau hoặc nhỏ hơn đều đáp ứng. Thực tế nên để tiếng Việt nổi bật hơn để người kiểm tra không phải đo.

Thành phần mỹ phẩm có phải dịch hết sang tiếng Việt không?

Thành phần mỹ phẩm được phép ghi theo tên quốc tế hoặc tên khoa học khi không dịch được hoặc dịch ra không có nghĩa. Thành phần có tên tiếng Việt quen thuộc nên ghi tiếng Việt. Quy định chuyên ngành về mỹ phẩm có thêm yêu cầu, bạn kiểm trước khi in.

Hàng chỉ bán cho khách nước ngoài tại Việt Nam có cần tiếng Việt không?

Hàng lưu thông trong nước vẫn phải có nội dung bắt buộc bằng tiếng Việt, bất kể người mua là ai. Bạn có thể ghi thêm ngoại ngữ cho khách. Chỉ hàng xuất khẩu mới được ghi theo yêu cầu của nước nhập khẩu.

Có được dùng chữ của ngôn ngữ dân tộc thiểu số trên nhãn không?

Bạn có thể ghi thêm như một ngôn ngữ khác, áp cùng nguyên tắc: nội dung bắt buộc phải có tiếng Việt và chữ ngôn ngữ khác không lớn hơn chữ tiếng Việt. Đây là cách hay để kể câu chuyện sản phẩm vùng cao, miễn phần tiếng Việt vẫn đầy đủ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138