Tem phụ phải gắn trên hàng hoá hoặc bao bì thương phẩm và không được che khuất nội dung bắt buộc của nhãn gốc. Đây là yêu cầu của Nghị định 43/2017/NĐ-CP. Trên thực tế, điều đó có nghĩa là trước khi chọn cỡ tem, bạn phải biết trên nhãn gốc chỗ nào được dán đè, chỗ nào tuyệt đối không, rồi chọn vị trí sao cho người mua thấy tem ngay mà vẫn đọc được thông tin gốc.
Bài này đi từ cách đọc bao bì gốc, qua vị trí gợi ý cho từng dạng bao bì, tới cách xử lý khi không còn chỗ trống và cách kiểm sau khi dán. Chuyện chọn chất liệu decal và in thuộc danh mục khác của trang, ở đây chỉ bàn chỗ dán.
Đọc bản đồ nhãn gốc trước khi chọn chỗ
Cầm sản phẩm lên, xoay đủ các mặt và đánh dấu bằng mắt ba loại vùng. Vùng đỏ là nơi có nội dung bắt buộc của nhãn gốc: tên hàng, thành phần, định lượng, xuất xứ, nhà sản xuất, ngày tháng, số lô, cảnh báo. Vùng vàng là nơi có thông tin hữu ích nhưng không bắt buộc, như hình minh hoạ, lời giới thiệu. Vùng xanh là chỗ trống hoặc chỉ có hoạ tiết nền.
Tem phụ chỉ nên dán ở vùng xanh. Nếu vùng xanh không đủ, có thể cân nhắc vùng vàng, nhưng tránh che hình ảnh giúp nhận diện sản phẩm. Vùng đỏ không bao giờ là lựa chọn. Một chi tiết hay bị bỏ qua là mã vạch: dán đè lên mã vạch của nhà sản xuất khiến máy quét ở quầy thu ngân không đọc được và cũng là che một phần thông tin trên nhãn gốc.
Với mỗi mã hàng mới, nên chụp ảnh sản phẩm đã đánh dấu vị trí dán, in ra và để ở bàn dán tem. Người dán theo ảnh sẽ dán đồng đều hơn nhiều so với dặn miệng "dán mặt sau".
Vị trí gợi ý theo từng dạng bao bì
Bảng dưới là gợi ý xuất phát điểm, mỗi sản phẩm cụ thể vẫn phải đối chiếu với bản đồ nhãn gốc của nó.
| Dạng bao bì | Vị trí thường hợp lý | Điều cần tránh |
|---|---|---|
| Chai tròn, lọ tròn | Mặt sau, phần thân thẳng, giữa hai mép của nhãn gốc | Dán lên đoạn cổ chai cong, tem nhăn và bong; dán vòng kín che chữ nhãn gốc |
| Hũ thấp có nắp | Mặt bên thân hũ hoặc đáy hũ nếu đáy phẳng và rộng | Dán trên nắp vì nắp hay bị tách khỏi hũ, nhất là khi trưng bày mở |
| Túi mềm đứng | Mặt sau, vùng phẳng phía trên đường đáy gấp | Dán sát đường hàn miệng túi; dán lên phần đáy gấp sẽ nhăn khi túi đứng |
| Hộp giấy | Mặt sau hoặc mặt bên lớn còn trống | Dán vắt qua nắp gấp, mở hộp là rách tem |
| Vỉ, hộp nhựa trong | Phần bìa giấy phía sau vỉ | Dán trên phần nhựa che mất sản phẩm hoặc dán vào chỗ phải xé để mở |
| Hàng bán từng chiếc không hộp | Thẻ treo bằng dây, hoặc mặt đáy, mặt trong sản phẩm nếu phù hợp | Dán lên mặt sử dụng chính gây khó chịu cho người dùng |
Điểm chung là tránh mọi vị trí mà khi mở, dùng hoặc xếp hàng thì tem bị tách khỏi sản phẩm. Tem phụ phải đi theo sản phẩm tới tay người dùng cuối.
Chọn kích thước tem theo vùng trống, không ngược lại
Đo vùng trống thật. Dùng thước đo vùng xanh nhỏ nhất trong các mã hàng sẽ dùng chung một cỡ tem. Đo trên sản phẩm thật, không đo trên ảnh.
Chừa lề an toàn. Tem nên nhỏ hơn vùng trống vài milimét mỗi phía để dán lệch một chút vẫn không đè chữ nhãn gốc.
Nội dung không vừa thì không thu nhỏ chữ quá mức. Khi nội dung bắt buộc không vừa cỡ tem, hướng xử lý là đổi vị trí sang mặt rộng hơn, dùng tem gấp nhiều lớp hoặc thẻ treo, không thu chữ tới mức phải dùng kính lúp.
Tính cả hướng chữ. Trên chai dài, tem đặt dọc hay ngang ảnh hưởng tới cỡ chữ dùng được. Tem nằm ngang trên thân chai cong chỉ đọc được phần giữa, chữ ở hai mép bị khuất theo độ cong, nên cột chữ cần hẹp hơn chiều rộng tem.
Hạn chế số cỡ tem. Mỗi cỡ tem là một lần đặt in và một chỗ dễ nhầm. Gom các mã hàng có vùng trống tương tự về chung một vài cỡ giúp dán nhanh và ít sai hơn.
Vị trí dán nhìn từ phía người mua
Đúng quy định mới là điều kiện cần. Tem phụ còn phải dễ tìm với người cầm sản phẩm lên. Ở kệ cửa hàng, người mua thường nhìn mặt trước rồi xoay ra mặt sau để đọc thành phần và hạn dùng. Tem phụ đặt ở mặt sau, gần vùng thông tin của nhãn gốc, là chỗ mắt người mua tự tìm tới. Đặt ở đáy hay bên trong nắp gấp thì người mua phải biết trước mới thấy.
Với hàng bán online, người mua không cầm sản phẩm trước khi đặt. Họ xem ảnh. Nếu ảnh trên trang bán chỉ chụp mặt trước, người mua không biết sản phẩm có nhãn tiếng Việt hay không và dễ nghi hàng không rõ nguồn gốc. Nên chụp thêm một ảnh mặt có tem phụ, đủ rõ để nhận ra đó là nhãn tiếng Việt, mà không cần đọc được từng chữ trên ảnh.
Một chi tiết nhỏ nhưng có ích: giữ cùng vị trí dán cho cùng loại bao bì trên mọi mã hàng. Khách quen của cửa hàng sẽ biết ngay chỗ tìm thông tin, nhân viên bán hàng trả lời câu hỏi nhanh hơn, và người kiểm nhìn qua một kệ hàng là thấy sản phẩm nào thiếu tem.
Khi bao bì gần như không còn chỗ trống
Một số sản phẩm, nhất là bánh kẹo châu Á và đồ chơi, được in kín mọi mặt. Khi đó có ba hướng. Hướng thứ nhất là dán ở mặt có nội dung không bắt buộc ít nhất, ví dụ mặt có hình minh hoạ lớn, và chấp nhận che bớt hình. Hướng thứ hai là tem gấp, phần dán chỉ là một dải nhỏ, phần nội dung gấp lại và mở ra khi đọc. Hướng thứ ba là thẻ treo hoặc tem dán trên màng co bọc ngoài, nếu màng co là một phần bao bì thương phẩm và đi theo sản phẩm tới người mua.
Cần thận trọng với hướng thứ ba. Màng co mà người bán xé ra để trưng bày thì tem dán trên đó coi như mất. Thẻ treo dễ rơi trong vận chuyển. Vì vậy nếu chọn các cách này, nên thử với vài sản phẩm, gửi qua một chuyến giao hàng thật, rồi xem tem còn nguyên khi tới tay người nhận hay không.
Với hàng có hộp ngoài và sản phẩm bên trong cùng được bán, ví dụ hộp quà chứa nhiều gói nhỏ, phải xác định đơn vị nào là đơn vị bán lẻ. Nếu gói nhỏ cũng được bán tách, từng gói cần có nhãn phụ riêng.
Dán sao cho tem bám lâu
Vị trí đúng mà tem bong sau một tuần thì cũng như không. Những thói quen nhỏ sau giúp tem bám tốt mà không cần đổi chất liệu:
- Lau bề mặt bằng khăn khô sạch trước khi dán, nhất là chai lọ vừa lấy từ kho lạnh ra còn đọng hơi nước.
- Để hàng từ kho lạnh về nhiệt độ phòng một lúc rồi mới dán, tránh tem bị đọng nước bên dưới.
- Dán từ một mép, miết dần sang mép kia để đẩy bọt khí ra, không đặt cả tấm xuống cùng lúc.
- Miết kỹ bốn góc và các mép, vì tem bong luôn bắt đầu từ góc.
- Trên bề mặt cong, tem nên đặt sao cho chiều dài chạy theo chiều cong, tránh tem vắt qua hai hướng cong.
- Xếp hàng vừa dán thành lớp, không chồng ép ngay hoặc chà xát mặt tem vào nhau.
Nếu tem vẫn bong dù đã làm đúng các bước, vấn đề thường nằm ở loại keo hoặc chất liệu không hợp với bề mặt, phần này thuộc chủ đề chọn chất liệu tem.
Kiểm sau khi dán
Một vòng kiểm nhanh cho mỗi lô vừa dán, áp dụng cho cả cơ sở chỉ có một người làm:
- Lấy ngẫu nhiên vài sản phẩm ở đầu, giữa và cuối lô.
- Kiểm tem dán đúng vị trí theo ảnh mẫu, không đè lên vùng nội dung bắt buộc của nhãn gốc.
- Kiểm mã vạch gốc vẫn quét được bằng máy hoặc ứng dụng quét.
- Kiểm đúng tem cho đúng mã hàng, nhất là các hương vị có bao bì giống nhau.
- Ấn thử góc tem, xem tem có bám chắc không.
- Ghi kết quả vào sổ dán tem của lô, ký tên người kiểm.
Lỗi dán nhầm tem giữa hai hương vị là lỗi nguy hiểm nhất ở bước này, vì nó đưa sai thông tin thành phần và dị ứng tới người dùng. Nên dán từng mã hàng một, dọn sạch bàn trước khi chuyển sang mã khác.
Biến vị trí dán thành tiêu chuẩn của cơ sở
Khi cơ sở có từ hai người dán tem trở lên, hoặc thuê thời vụ vào mùa cao điểm, vị trí dán cần được viết ra thay vì dựa vào trí nhớ. Một trang tiêu chuẩn cho mỗi mã hàng gồm:
- Ảnh mặt sản phẩm có vạch khung vị trí dán, chụp từ chính diện.
- Cỡ tem dùng cho mã hàng đó và hướng đặt tem, ngang hay dọc.
- Khoảng cách tính từ một mốc dễ nhận trên bao bì, ví dụ cách mép trên nhãn gốc một đốt ngón tay.
- Những vùng tuyệt đối không được dán đè, khoanh riêng trên ảnh.
- Ghi chú điều kiện bề mặt, ví dụ hàng lấy từ kho mát phải để ráo trước khi dán.
- Ngày lập và người duyệt; khi nhà sản xuất đổi bao bì thì lập lại trang mới.
Trang tiêu chuẩn này cũng là căn cứ để kiểm sau khi dán. Người kiểm không cần nhớ từng mã hàng, chỉ cần so sản phẩm với ảnh mẫu. Khi nhà sản xuất đổi thiết kế bao bì mà không báo trước, chính trang này giúp phát hiện ngay vì vị trí cũ không còn hợp.
Câu hỏi thường gặp
Có được dán tem phụ đè lên phần chữ nước ngoài không bắt buộc của nhãn gốc không?
Phần không thuộc nội dung bắt buộc, như lời giới thiệu hay hình minh hoạ, có thể bị che một phần khi không còn chỗ khác. Tuy vậy, nên hạn chế và tránh che những thông tin giúp nhận diện sản phẩm, để người mua vẫn đối chiếu được nhãn phụ với nhãn gốc.
Dán tem phụ ở đáy chai có được không?
Được nếu đáy đủ phẳng, đủ rộng để dán và đọc dễ dàng. Nhiều đáy chai lõm hoặc có gờ, tem dán lên sẽ bong. Ngoài ra đáy là chỗ người mua ít nhìn, nên cân nhắc đặt tem ở vị trí dễ thấy hơn nếu có thể.
Tem phụ có được dán trên màng co bọc ngoài hộp không?
Chỉ nên làm khi màng co là bao bì thương phẩm đi theo sản phẩm tới tay người mua. Nếu màng co sẽ bị xé khi trưng bày hoặc người mua bỏ đi ngay, thông tin tiếng Việt cũng mất theo. Trường hợp đó nên dán trực tiếp lên hộp.
Hàng bán theo combo, tem phụ dán ở túi combo hay từng sản phẩm?
Nếu từng sản phẩm trong combo có thể được bán riêng hoặc tách ra dùng độc lập, mỗi sản phẩm nên có nhãn phụ. Tem ngoài túi combo chỉ đủ khi combo luôn đi cùng nhau và không bị tách trước khi tới tay người dùng.
Dán lệch, phải bóc ra dán lại có sao không?
Bóc tem nhiều lần dễ làm rách lớp in của nhãn gốc hoặc để lại keo. Nếu phải bóc, làm thật nhẹ và kiểm lại nhãn gốc còn nguyên chữ. Cách tốt hơn là làm khuôn định vị đơn giản bằng bìa cứng để dán đúng ngay từ lần đầu.