GanNhan.comGắn Nhãn
Nhãn phải ghi những gì

Hàng hoá nào phải ghi nhãn, trường hợp nào không bắt buộc và ai chịu trách nhiệm

Phạm vi ghi nhãn theo Nghị định 43/2017/NĐ-CP: hàng nào phải có nhãn khi lưu thông, nhóm nào được loại trừ, và trách nhiệm ghi nhãn thuộc về ai.

Vendor at a rural Vietnamese market stall weighing loose dried fish on a scale beside neatly sealed pouches, wide shot from the aisle, overcast daylight, shoppers blurred

Nguyên tắc chung là hàng hoá lưu thông tại Việt Nam, hàng xuất khẩu và hàng nhập khẩu đều phải ghi nhãn, trừ một số nhóm được Nghị định 43/2017/NĐ-CP loại trừ rõ. Vì vậy câu hỏi đúng không phải là sản phẩm của mình có phải ghi nhãn không, mà là sản phẩm của mình có rơi vào nhóm được loại trừ không. Phần lớn hàng đóng gói sẵn của cơ sở nhỏ không rơi vào nhóm đó.

Bài này đi qua ba câu hỏi theo thứ tự: lưu thông nghĩa là gì, những nhóm nào nằm ngoài phạm vi ghi nhãn, và khi phải ghi thì ai là người chịu trách nhiệm. Danh sách loại trừ trong văn bản dài và có câu chữ chặt chẽ, nên bài chỉ nêu những nhóm cơ sở nhỏ hay đụng tới; trường hợp ở ranh giới, bạn đối chiếu nguyên văn Nghị định 43/2017/NĐ-CP và Nghị định 111/2021/NĐ-CP.

Lưu thông hàng hoá rộng hơn chuyện bày lên kệ

Nhiều người nghĩ chỉ khi đặt hàng lên kệ siêu thị mới cần nhãn. Thực ra khái niệm lưu thông hàng hoá trong nghị định bao gồm cả hoạt động trưng bày, khuyến mại, vận chuyển và lưu giữ hàng hoá trong quá trình mua bán, trừ trường hợp vận chuyển hàng hoá của tổ chức, cá nhân nhập khẩu từ cửa khẩu về kho lưu giữ. Nói cách khác, hàng đã đóng gói sẵn chờ giao cho khách, hàng đang trên xe chở tới hội chợ, hàng nằm trong kho của đại lý đều đang lưu thông.

Với người bán online, điều này có nghĩa là túi hàng gửi qua đơn vị vận chuyển cũng đang lưu thông. Không có ngoại lệ riêng cho hàng bán qua mạng xã hội hay sàn thương mại điện tử. Ngược lại, các sàn lớn còn thường yêu cầu ảnh chụp nhãn khi đăng sản phẩm thuộc một số ngành hàng, nên chuẩn bị nhãn đúng từ đầu tiết kiệm được thời gian duyệt bài đăng.

Thời điểm phải có nhãn vì thế là trước khi hàng rời tay người sản xuất để đi bán, chứ không phải lúc có người hỏi. Một cơ sở làm mẻ hàng mới, đóng túi xong cất kho chờ tem in về rồi mới dán, về lý thuyết vẫn ổn nếu chưa đưa đi bán; nhưng đã gửi đi rồi mới dán bổ sung là đã muộn.

Những nhóm thường được loại trừ khỏi phạm vi ghi nhãn

Nghị định 43/2017/NĐ-CP liệt kê một danh sách hàng hoá không thuộc phạm vi điều chỉnh. Dưới đây là những nhóm người làm hàng nhỏ hay gặp, diễn đạt lại cho dễ hiểu; câu chữ chính xác và các nhóm còn lại bạn xem trong điều khoản về phạm vi điều chỉnh của nghị định.

  • Thực phẩm tươi sống, thực phẩm chế biến không có bao bì và bán trực tiếp cho người tiêu dùng, ví dụ rau bó ngoài chợ, bánh bày trên mẹt bán ngay tại chỗ.
  • Nhiên liệu, nguyên liệu, vật liệu xây dựng, phế liệu không có bao bì và bán trực tiếp cho người tiêu dùng, ví dụ cát, đá bán theo xe.
  • Hàng hoá đã qua sử dụng.
  • Hành lý của người xuất cảnh, nhập cảnh; tài sản di chuyển của tổ chức, cá nhân.
  • Hàng hoá bị tịch thu, phát mại; hàng hoá tạm nhập tái xuất, quá cảnh, chuyển khẩu theo những điều kiện nghị định nêu.
  • Một số nhóm đặc thù khác như bất động sản, hàng hoá phục vụ an ninh, quốc phòng, hàng hoá là chất phóng xạ, hàng dùng trong trường hợp khẩn cấp, xăng dầu chứa trong bồn, bể bán lẻ tại cây xăng… theo đúng câu chữ của văn bản.

Bạn chú ý cụm từ lặp lại ở hai dòng đầu: không có bao bì và bán trực tiếp. Hai điều kiện này đi cùng nhau. Rau bó bán tại sạp thì không cần nhãn, nhưng cùng loại rau đó đã rửa sạch, cho vào hộp nhựa dán kín, gửi đi cửa hàng khác bán thì đã có bao bì, không còn thuộc ngoại lệ.

Cùng một món hàng, lúc cần nhãn lúc không

Ranh giới dễ thấy nhất khi đặt cùng một sản phẩm vào nhiều cách bán khác nhau. Các ví dụ dưới là ví dụ giả định, dùng để luyện cách nghĩ; trường hợp thật của bạn vẫn phải soát theo văn bản gốc.

Cách bánCó bao bì khôngCách hiểu thường gặp
Bánh tráng xếp chồng trên sạp, khách chọn, người bán gói vào giấy báoKhông, gói tại chỗ khi bánGần với nhóm thực phẩm không bao bì bán trực tiếp
Bánh tráng đóng sẵn túi 500 gam, xếp trên sạp chờ kháchCó, đóng gói sẵn trước khi bánLà hàng đóng gói sẵn, cần nhãn
Bánh tráng đóng túi gửi cửa hàng đặc sản ở tỉnh khácCóCần nhãn; nơi nhận hàng gần như luôn soát nhãn trước khi bày bán
Bánh tráng đóng túi gửi khách đặt qua mạngCóCần nhãn; vận chuyển trong quá trình mua bán cũng là lưu thông
Bánh tráng làm cho gia đình dùng, không bánKhông quan trọngKhông phải hàng hoá lưu thông

Bảng này cho thấy điều quyết định không phải là sản phẩm gì mà là sản phẩm được đưa ra bán dưới dạng nào. Một cơ sở bán cả hai cách nên tách rõ: phần bán xá tại chỗ và phần đóng gói sẵn, phần đóng gói sẵn lúc nào cũng mang nhãn.

Hàng xuất khẩu và hàng làm theo đơn đặt hàng

Hàng xuất khẩu nằm trong phạm vi điều chỉnh nhưng có cơ chế riêng: về nguyên tắc, nhãn hàng xuất khẩu được ghi theo yêu cầu của nước nhập khẩu, trong khi một số nội dung như xuất xứ vẫn phải bảo đảm trung thực theo quy định của Việt Nam. Nghị định 111/2021/NĐ-CP có sửa đổi phần này, nên cơ sở nhỏ lần đầu gửi hàng đi nước ngoài cần đối chiếu đúng điều khoản sửa đổi và hỏi thêm đơn vị nhập khẩu bên kia về yêu cầu nhãn của nước họ.

Một tình huống thú vị là hàng xuất khẩu bị trả về hoặc không xuất được, quay lại bán trong nước. Lúc đó nhãn theo yêu cầu nước ngoài, có thể toàn tiếng nước ngoài, không còn phù hợp nữa; hàng phải được ghi nhãn theo quy định cho hàng lưu thông trong nước trước khi bán. Danh mục tem phụ của trang có bài riêng về trường hợp này.

Với hàng làm theo đơn đặt riêng, ví dụ cơ sở nhận làm năm trăm hũ mứt cho một công ty để công ty đó tặng khách, câu hỏi về nhãn vẫn còn nguyên: hũ mứt sẽ đến tay người dùng cuối, nên vẫn cần tên sản phẩm, hạn dùng, thành phần và người chịu trách nhiệm. Bên đặt hàng muốn in tên của họ thì hai bên phải thống nhất ai đứng tên chịu trách nhiệm trên nhãn và ghi đúng như vậy.

Ai chịu trách nhiệm ghi nhãn

Hàng sản xuất trong nước: tổ chức, cá nhân sản xuất. Người làm ra hàng hoá và đưa nó ra lưu thông là người ghi nhãn. Với hộ kinh doanh, đó là chính hộ kinh doanh; với hợp tác xã, đó là hợp tác xã. Thuê người thiết kế tem hay thuê nhà in không làm chuyển trách nhiệm đi đâu cả.

Hàng nhập khẩu: tổ chức, cá nhân nhập khẩu. Khi nhãn gốc chưa thể hiện đủ nội dung bắt buộc bằng tiếng Việt, người nhập khẩu phải làm nhãn phụ trước khi đưa hàng ra lưu thông. Người mua lại hàng nhập để bán lẻ cũng nên kiểm xem hàng mình nhận đã có nhãn phụ đúng chưa.

Hàng đặt gia công hoặc đặt làm theo thương hiệu riêng. Bên đứng tên chịu trách nhiệm về hàng hoá trên nhãn phải được xác định rõ, và cách ghi tên cơ sở sản xuất, cơ sở chịu trách nhiệm trong trường hợp này có hướng dẫn riêng trong nghị định. Bài về ghi tên và địa chỉ tổ chức chịu trách nhiệm trong cùng danh mục đi sâu chuyện này.

Người bán lại cũng không đứng ngoài. Cửa hàng nhận hàng không nhãn hoặc nhãn sai về bán vẫn có thể bị hỏi trách nhiệm theo quy định xử phạt hiện hành. Vì vậy nhiều cửa hàng cẩn thận sẽ từ chối nhận hàng thiếu nhãn, và đó là lý do cơ sở nhỏ muốn mở rộng điểm bán phải có nhãn đúng từ đầu.

Bốn hiểu lầm về phạm vi ghi nhãn

Bán ít thì không cần nhãn. Nghĩa vụ ghi nhãn không tính theo sản lượng. Một cơ sở làm hai mươi hũ mỗi tuần và một nhà máy làm hai mươi nghìn hũ cùng phải ghi nhãn đủ nội dung, chỉ khác ở cách in: cơ sở nhỏ có thể in decal tại chỗ, nhà máy in thẳng lên bao bì.

Hàng thủ công, hàng quê thì được miễn. Không có ngoại lệ chung cho hàng thủ công hay đặc sản địa phương. Mật ong nhà nuôi, trà sao tay, giỏ mây đan tay khi đã đóng gói sẵn để bán đều là hàng hoá lưu thông.

Có giấy phép kinh doanh rồi thì nhãn tính sau. Giấy tờ đăng ký kinh doanh và nhãn là hai việc tách rời. Có đủ giấy tờ mà nhãn thiếu nội dung vẫn là nhãn thiếu.

Nhãn chỉ cần khi có đoàn kiểm tra. Nhãn phục vụ người mua mỗi ngày. Đoàn kiểm tra chỉ là một trong nhiều người đọc nhãn, và thường là người đọc ít nhất; người đọc nhiều nhất là khách hàng và nơi nhận hàng của bạn.

Tự rà sản phẩm của mình trong mười lăm phút

Dưới đây là trình tự rà cho một cơ sở có nhiều sản phẩm và nhiều cách bán.

  1. Lập danh sách mọi sản phẩm đang bán, mỗi dòng một quy cách đóng gói, vì túi 200 gam và túi 1 ký là hai dòng khác nhau.
  2. Cạnh mỗi dòng, ghi cách bán: bán xá tại chỗ, đóng gói sẵn tại quầy, gửi đại lý, gửi khách online, gửi đi nước ngoài.
  3. Gạch những dòng chắc chắn thuộc nhóm loại trừ, ví dụ hàng không bao bì bán trực tiếp, và ghi rõ lý do bên cạnh.
  4. Những dòng còn lại là hàng cần nhãn. Đánh dấu dòng nào đã có nhãn, dòng nào chưa, dòng nào có nhãn nhưng chưa chắc đủ nội dung.
  5. Với dòng còn phân vân, chép nguyên văn tình huống ra giấy và hỏi cơ quan quản lý chất lượng ở tỉnh, hoặc đối chiếu điều khoản về phạm vi điều chỉnh trong Nghị định 43/2017/NĐ-CP.
  6. Ưu tiên làm nhãn trước cho những dòng có doanh số lớn hoặc sắp đưa vào kênh bán mới.

Bảng rà này nên giữ lại và cập nhật mỗi khi thêm sản phẩm hay mở thêm kênh bán, vì một sản phẩm đang bán xá tại chỗ, chuyển sang đóng túi gửi đi xa, là đổi ngay sang nhóm cần nhãn.

Câu hỏi thường gặp

Hàng bán qua mạng xã hội, giao tận tay khách có phải ghi nhãn không?

Có, nếu hàng đã được đóng gói sẵn trước khi bán. Vận chuyển trong quá trình mua bán là một phần của lưu thông hàng hoá, nên kênh bán qua mạng không làm thay đổi nghĩa vụ ghi nhãn. Ngoại lệ chỉ áp cho những nhóm được nghị định loại trừ rõ.

Bánh làm trong ngày, bán ngay tại tiệm có cần nhãn không?

Nếu bánh không có bao bì và bán trực tiếp cho người tiêu dùng tại chỗ, trường hợp này gần với nhóm thực phẩm chế biến không bao bì được loại trừ. Nhưng nếu bánh được đóng hộp kín sẵn để khách lấy mang đi hoặc gửi bán nơi khác, nên coi là hàng cần nhãn và đối chiếu văn bản gốc.

Hàng tặng kèm khuyến mãi có cần nhãn không?

Hàng dùng để khuyến mại vẫn là hàng hoá được đưa ra lưu thông, nên về nguyên tắc vẫn cần nhãn như hàng bán. Nếu đó là sản phẩm của cơ sở khác, bạn kiểm xem nó đã có nhãn đầy đủ chưa trước khi tặng kèm.

Đồ cũ thanh lý có phải ghi nhãn không?

Hàng hoá đã qua sử dụng nằm trong nhóm được loại trừ khỏi phạm vi của nghị định về nhãn. Tuy vậy, nếu bạn tân trang, đóng gói lại và bán như sản phẩm mới thì câu chuyện khác; trường hợp này nên hỏi cơ quan quản lý trước khi bán.

Hộ kinh doanh nhỏ, không có con dấu thì đứng tên trên nhãn thế nào?

Hộ kinh doanh vẫn là chủ thể chịu trách nhiệm về hàng hoá mình làm ra. Trên nhãn ghi tên hộ kinh doanh và địa chỉ cơ sở theo đúng thông tin đăng ký. Việc có hay không có con dấu không ảnh hưởng tới nghĩa vụ ghi nhãn.

Cửa hàng chỉ bán lại thì có phải lo chuyện nhãn không?

Có. Cửa hàng không phải người ghi nhãn gốc nhưng có trách nhiệm không bán hàng thiếu nhãn hoặc nhãn sai theo quy định hiện hành. Thói quen tốt là soát nhãn khi nhập hàng và giữ lại thông tin nhà cung cấp để đối chiếu khi cần.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138