GanNhan.comGắn Nhãn
Tem phụ và hàng nhập khẩu

Ghi xuất xứ trên nhãn hàng nhập khẩu: nước sản xuất, nước đóng gói, nước thương hiệu

Phân biệt nước sản xuất, nước đóng gói, nước của thương hiệu khi ghi xuất xứ trên nhãn phụ hàng nhập khẩu; xử lý khi nhãn gốc không ghi hoặc lệch chứng từ.

Customs broker office in Hai Phong, a woman seen from behind comparing a stack of blank papers with a small imported appliance box on her desk, harbor cranes through window

Xuất xứ ghi trên nhãn hàng nhập khẩu là nước, vùng lãnh thổ sản xuất ra hàng hoá, hoặc nơi thực hiện công đoạn chế biến cơ bản cuối cùng làm thay đổi cơ bản hàng hoá khi có nhiều nơi tham gia. Nó không đồng nghĩa với nước của thương hiệu, nước nơi công ty mẹ đặt trụ sở, hay nước nơi hàng được đóng gói lại. Trên nhãn phụ, xuất xứ được ghi bằng các cụm như "Xuất xứ", "Sản xuất tại" kèm tên nước, và phải khớp với nhãn gốc cùng chứng từ của lô hàng.

Bài này dành cho người làm nhãn phụ ở cơ sở nhập khẩu nhỏ, giúp tách ba quốc gia hay bị nhập làm một, chọn cách ghi, xử lý khi nhãn gốc không ghi xuất xứ hoặc ghi lệch với chứng từ, và nhận ra những cách trình bày dễ khiến người mua hiểu nhầm. Phần quy tắc xuất xứ chi tiết cho từng mặt hàng, nhất là hàng có nhiều công đoạn ở nhiều nước, cần đối chiếu văn bản chuyên ngành hiện hành.

Ba quốc gia hay bị nhập làm một

Trên một sản phẩm nhập khẩu thường xuất hiện nhiều tên nước, mỗi tên mang một ý nghĩa khác. Nhầm giữa chúng là lỗi xuất xứ phổ biến nhất trên nhãn phụ.

Khái niệmÝ nghĩaVí dụ giả định
Nước sản xuất, xuất xứNơi làm ra sản phẩm hoặc nơi có công đoạn làm thay đổi cơ bản sản phẩmMáy xay sinh tố lắp ráp và hoàn thiện tại Thái Lan
Nước của thương hiệuNơi đăng ký, nơi chủ sở hữu nhãn hiệu đặt trụ sởNhãn hiệu thuộc một công ty Đức
Nước đóng gói, phân phốiNơi hàng được đóng gói lại, dán nhãn, hoặc nơi nhà phân phối khu vực đặt khoHàng đi qua kho trung chuyển ở Singapore

Trong ví dụ giả định trên, xuất xứ là Thái Lan. Việc nhãn hiệu thuộc công ty Đức và hàng đi qua kho Singapore không làm thay đổi xuất xứ. Nhãn phụ ghi "Xuất xứ: Thái Lan"; nếu muốn nhắc tới chủ nhãn hiệu, đặt ở dòng riêng, nói đúng vai trò.

Cách ghi dòng xuất xứ trên nhãn phụ

Nghị định 43/2017/NĐ-CP cho phép ghi xuất xứ bằng một trong các cụm như "sản xuất tại", "chế tạo tại", "nước sản xuất", "xuất xứ", kèm tên nước hoặc vùng lãnh thổ. Nghị định 111/2021/NĐ-CP bổ sung thêm cách ghi cho những trường hợp hàng có công đoạn hoàn thiện, đóng gói, lắp ráp ở nơi khác với nơi sản xuất chính. Khi soạn nhãn phụ, chọn một cụm, ghi tên nước bằng tiếng Việt theo cách gọi thông dụng, và giữ nguyên dòng "Made in" trên nhãn gốc.

Tên nước nên viết đầy đủ bằng tiếng Việt theo cách gọi thông dụng: "Hàn Quốc", "Hoa Kỳ" hoặc "Mỹ", không dùng chữ viết tắt tiếng Anh như "USA", "ROK" trên nhãn phụ. Với vùng lãnh thổ, dùng cách gọi nhất quán với văn bản chính thức của Nhà nước, và giữ cùng một cách gọi trên mọi mã hàng của cơ sở để người kiểm không phải đoán.

Dòng xuất xứ không nên bị đẩy xuống cuối nhãn với cỡ chữ nhỏ hơn hẳn các dòng khác. Người mua hàng nhập khẩu thường tìm thông tin này đầu tiên, và một dòng xuất xứ cố ý làm khó đọc dễ bị hiểu là muốn che giấu.

Khi nhãn gốc không ghi xuất xứ

Một số hàng từ các thị trường có quy định nhãn khác, hoặc hàng sản xuất cho nhiều thị trường, có thể không ghi xuất xứ trên bao bì. Theo Nghị định 111/2021/NĐ-CP, khi làm thủ tục nhập khẩu, nhãn gốc phải thể hiện xuất xứ; nếu nhãn gốc chưa thể hiện thì việc ghi xuất xứ phải dựa vào kết quả xác định xuất xứ theo quy định. Đây là việc cần làm từ khâu nhập khẩu, không đợi tới lúc in nhãn phụ.

Trên thực tế, người làm nhãn phụ nên lấy thông tin xuất xứ từ chứng từ của lô hàng: tờ khai, chứng nhận xuất xứ nếu có, hoá đơn thương mại, xác nhận của nhà sản xuất. Ghi lại nguồn của dòng xuất xứ trong bảng đối chiếu của mã hàng.

Điều tuyệt đối không làm là đoán xuất xứ theo ngôn ngữ in trên bao bì. Bao bì in tiếng Nhật không có nghĩa hàng sản xuất ở Nhật, bao bì in tiếng Anh càng không cho biết gì. Đoán sai ở dòng này nghiêm trọng hơn nhiều so với để trống và hỏi lại.

Khi chứng từ và nhãn gốc nói khác nhau

Dừng in nhãn phụ. Lệch xuất xứ giữa nhãn gốc và chứng từ là dấu hiệu cần làm rõ trước khi đưa hàng ra bán. In nhãn phụ theo một trong hai nguồn khi chưa rõ là chấp nhận rủi ro sai.

Hỏi nhà cung cấp bằng văn bản. Đề nghị nhà cung cấp giải thích: nhãn gốc in theo nhà máy nào, chứng từ phát hành dựa trên thông tin gì. Nhiều trường hợp do một thương hiệu có nhiều nhà máy ở nhiều nước, bao bì dùng chung.

Kiểm từng lô. Cùng một mã hàng nhưng mỗi lô có thể đến từ nhà máy khác nhau. Nhãn phụ in sẵn ghi một xuất xứ cố định sẽ sai ngay khi lô sau đổi nhà máy.

Hỏi người có chuyên môn. Khi lệch liên quan tới thủ tục hải quan, ưu đãi thuế quan hay chứng nhận xuất xứ, đây là việc của người làm nghiệp vụ hải quan và cơ quan hải quan, không tự xử lý bằng nhãn.

Hàng lắp ráp, hoàn thiện qua nhiều nước

Đồ điện, đồ gia dụng, thiết bị nhỏ thường có linh kiện từ nhiều nước và được lắp ráp ở một nước khác. Xuất xứ trong trường hợp này được xác định theo quy tắc xuất xứ, thường dựa vào nơi thực hiện công đoạn làm thay đổi cơ bản sản phẩm. Người làm nhãn phụ không cần tự áp dụng quy tắc, nhưng phải dùng đúng kết quả đã được xác định cho lô hàng và không tự suy luận.

Một số nhãn gốc ghi kiểu "thiết kế tại nước A, lắp ráp tại nước B" hoặc "linh kiện từ nước A, sản xuất tại nước B". Nhãn phụ nên dịch đủ cả câu, không cắt lấy vế có tên nước "dễ bán" hơn. Nếu câu trên nhãn gốc mơ hồ, dòng "Xuất xứ" trên nhãn phụ vẫn phải là một nước cụ thể theo chứng từ.

Với hàng đóng gói lại tại Việt Nam, dòng xuất xứ giữ nước sản xuất hàng gốc, kèm thông tin công đoạn thực hiện tại Việt Nam theo cách Nghị định 111/2021/NĐ-CP cho phép. Chi tiết được bàn trong bài về hàng nhập khẩu đóng gói lại.

Những cách trình bày dễ gây hiểu lầm về xuất xứ

Không ghi sai chữ nào nhưng vẫn có thể khiến người mua hiểu sai. Các cách trình bày sau nên tránh trên nhãn phụ và cả trên trang bán:

  • Đặt tên nước của thương hiệu thật to ở mặt trước, còn xuất xứ thật nằm chữ nhỏ ở mặt sau.
  • Dùng cụm "công nghệ Nhật", "tiêu chuẩn Đức" thay cho dòng xuất xứ, hoặc đặt chúng ngay cạnh dòng xuất xứ.
  • Dán nhãn phụ đè lên dòng "Made in" của nhãn gốc, dù nhãn phụ có ghi lại xuất xứ.
  • Ghi xuất xứ là nước của nhà phân phối khu vực thay vì nước sản xuất.
  • Dùng hình cờ, bản đồ của một nước trên nhãn phụ khi hàng không sản xuất ở nước đó.

Những cách này có thể không sai từng chữ nhưng làm người mua tin vào một điều không đúng. Ngoài rủi ro về quy định quảng cáo và ghi nhãn, chúng làm mất niềm tin khi người mua tự phát hiện, mà người mua hàng nhập khẩu thường đọc nhãn rất kỹ.

Danh mục kiểm dòng xuất xứ trước khi in

Năm bước ngắn, áp dụng cho mỗi mã hàng và mỗi lô có thay đổi nhà máy:

  1. Đọc dòng "Made in" hoặc tương đương trên nhãn gốc, chụp ảnh lưu.
  2. Đối chiếu với tờ khai, hoá đơn, chứng nhận xuất xứ của lô hàng.
  3. Nếu lệch hoặc thiếu, dừng lại, hỏi nhà cung cấp và người làm nghiệp vụ hải quan.
  4. Ghi dòng xuất xứ trên nhãn phụ bằng một cụm hợp lệ, tên nước viết đầy đủ.
  5. Kiểm vị trí dán để nhãn phụ không che dòng xuất xứ của nhãn gốc.

Với mã hàng nhập nhiều lần, ghi xuất xứ của từng lô vào bảng theo dõi. Khi lô mới về với xuất xứ khác, bảng này báo ngay rằng tem phụ in sẵn không dùng được nữa.

Bảng theo dõi không cần phần mềm riêng. Một bảng tính với các cột mã hàng, số lô, nhà máy, xuất xứ theo nhãn gốc, xuất xứ theo chứng từ, phiên bản tem phụ đang dùng là đủ cho cơ sở nhập vài chục mã hàng.

Xuất xứ trên trang bán online phải khớp với nhãn

Nhiều cơ sở làm nhãn phụ đúng nhưng trang bán hàng lại nói khác. Tiêu đề sản phẩm ghi "hàng Nhật" trong khi nhãn phụ ghi xuất xứ Thái Lan, vì người đăng bài lấy theo nước của thương hiệu. Người mua nhận hàng, đọc nhãn phụ, thấy khác lời quảng cáo, và từ đó nghi ngờ cả sản phẩm lẫn cửa hàng.

Nguyên tắc đơn giản là mọi nơi nói về xuất xứ phải dùng chung một nguồn: bảng theo dõi xuất xứ của mã hàng. Tiêu đề sản phẩm, phần mô tả, ảnh, tư vấn qua tin nhắn đều nói cùng một nước. Nếu muốn nhắc tới nước của thương hiệu vì đó là điều khách quan tâm, viết rõ vai trò, ví dụ "nhãn hiệu của Nhật, sản xuất tại Thái Lan".

Khi lô mới về có xuất xứ khác lô cũ, cập nhật trang bán cùng lúc với đổi tem phụ. Việc này nghe hiển nhiên, nhưng là chỗ thường bị quên nhất vì người dán tem và người quản trị trang bán thường là hai người khác nhau.

Câu hỏi thường gặp

Hàng của thương hiệu Nhật sản xuất tại Việt Nam rồi xuất đi, sau đó nhập lại thì ghi xuất xứ gì?

Xuất xứ là nơi sản xuất, nên nếu sản phẩm được làm tại Việt Nam thì xuất xứ là Việt Nam, dù thương hiệu của Nhật và hàng đã đi qua nước khác. Cần kiểm chứng từ của lô để chắc chắn sản phẩm cụ thể đó được làm ở đâu.

Có được ghi "Xuất xứ: châu Âu" thay cho tên nước không?

Xuất xứ được ghi theo tên nước hoặc vùng lãnh thổ. Ghi chung một châu lục không cho người mua biết nơi sản xuất và dễ bị coi là không đúng yêu cầu. Nên ghi tên nước cụ thể theo chứng từ của lô hàng.

Nhãn gốc ghi "Made in PRC" thì nhãn phụ ghi thế nào?

PRC là cách viết tắt tiếng Anh của Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa. Nhãn phụ ghi tên nước bằng tiếng Việt, ví dụ "Xuất xứ: Trung Quốc", và giữ nguyên dòng chữ trên nhãn gốc.

Một mã hàng có hai nhà máy ở hai nước thì in tem phụ thế nào?

Không nên in một tem phụ ghi cố định một nước rồi dùng cho cả hai. Có thể in hai phiên bản tem tách biệt theo nhà máy, hoặc để trống dòng xuất xứ và đóng dấu theo từng lô, miễn chữ rõ, bền và khớp chứng từ.

Có cần ghi xuất xứ của từng nguyên liệu trong thực phẩm nhập khẩu không?

Nội dung bắt buộc là xuất xứ của hàng hoá. Xuất xứ nguyên liệu chỉ phải ghi khi quy định chuyên ngành yêu cầu hoặc khi nhãn gốc có ghi, lúc đó nhãn phụ dịch đúng như nhãn gốc. Đối chiếu phụ lục của nghị định cho nhóm hàng cụ thể.

Hàng có chứng nhận xuất xứ ưu đãi thì nhãn phụ có cần ghi gì thêm không?

Chứng nhận xuất xứ phục vụ thủ tục hải quan và ưu đãi thuế quan, không phải nội dung phải in trên nhãn. Nhãn phụ ghi xuất xứ của hàng như bình thường, chứng nhận lưu trong hồ sơ lô hàng.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138