Khi nông sản rời vườn để đi tỉnh khác hay tới tay người mua qua sàn thương mại điện tử, mỗi đơn vị hàng vẫn phải mang nhãn hàng hoá đầy đủ như khi bán tại chỗ; tem vận chuyển dán ngoài thùng là chuyện khác, không thay được nhãn. Thêm vào đó, ảnh và mô tả trên trang bán hàng phải khớp với nhãn thật, vì người mua online quyết định dựa vào đó trước khi được cầm sản phẩm.
Khung nội dung nhãn vẫn là Nghị định 43/2017/NĐ-CP và Nghị định 111/2021/NĐ-CP; mỗi sàn còn có chính sách riêng về thông tin sản phẩm mà bạn nên đọc khi mở gian hàng. Bài này đi qua những chỗ hay vấp của nhà vườn, hợp tác xã khi chuyển từ bán tại chỗ sang bán xa: nhãn bị hỏng trên đường, thông tin trên trang lệch nhãn, hàng ghép đơn không nhãn.
Nhãn hàng hoá, tem vận chuyển và tem phụ khác nhau thế nào
Ba thứ này hay bị gộp làm một trong đầu người mới bán online. Bảng dưới phân biệt.
| Loại | Nằm ở đâu | Để làm gì | Do ai làm |
|---|---|---|---|
| Nhãn hàng hoá | Trên từng đơn vị bán: túi, chai, hộp | Cho người mua biết sản phẩm là gì, của ai, dùng thế nào | Cơ sở chịu trách nhiệm về hàng hoá |
| Tem vận chuyển | Ngoài thùng, gói hàng gửi | Cho đơn vị giao hàng biết gửi đi đâu, cho ai | Đơn vị vận chuyển hoặc người gửi in từ hệ thống |
| Tem lưu ý vận chuyển | Ngoài thùng | Nhắc dễ vỡ, hàng tươi, tránh ẩm, không xếp ngược | Người gửi |
| Tem niêm phong | Nắp hũ, miệng túi, mép hộp | Cho người nhận biết hàng chưa bị mở | Cơ sở |
Một gói hàng gửi đi chuẩn có đủ các lớp: sản phẩm với nhãn hàng hoá nguyên vẹn, có thể có tem niêm phong, đặt trong thùng có vật chèn, ngoài thùng là tem vận chuyển và tem lưu ý. Thiếu tem vận chuyển thì hàng không đi được; thiếu nhãn hàng hoá thì hàng đi được nhưng đến tay khách là một món không rõ nguồn gốc.
Giữ nhãn còn nguyên khi hàng tới tay khách
Đường đi của một gói nông sản gửi xa có thể qua nhiều lần bốc xếp, nằm trong khoang xe nóng, qua kho trung chuyển ẩm. Nhãn giấy thường dán trên túi nilon bong ở góc, nhãn trên chai mật dính mật bị nhoè, nhãn trên thùng trái cây trữ lạnh ra ngoài đổ mồ hôi rồi rách. Khách nhận được món hàng mà nhãn đã không đọc được thì cũng như không có nhãn.
Vài việc giúp nhãn sống sót: chọn chất liệu tem chịu ẩm và chịu dầu cho hàng có nguy cơ; dán tem lên bề mặt sạch, khô và để keo bám vài giờ trước khi đóng thùng; bọc từng chai, lọ bằng túi nhỏ hoặc giấy để nhãn không cọ vào nhau; không dán băng keo đè lên nhãn; đặt mặt có nhãn vào phía trong, ít bị cọ xát.
Với hàng dễ rỉ như mật ong, nước mắm, dầu, hãy kiểm độ kín của nắp trước khi đóng gói, quấn màng quanh cổ chai hoặc dùng tem niêm phong, rồi cho vào túi kín. Một chai rỉ có thể làm hỏng nhãn của cả thùng.
Thử trước với một đơn gửi cho chính mình hoặc người quen ở tỉnh xa, rồi xem hàng và nhãn khi đến nơi. Một lần thử như vậy cho biết nhiều điều hơn mọi lời khuyên.
Ảnh và mô tả trên sàn phải khớp nhãn
Ảnh nhãn là ảnh của bao bì đang bán. Người mua online thường phóng to ảnh mặt sau để đọc thành phần, hạn dùng, nơi làm. Nếu bạn đã đổi bao bì, đổi địa chỉ hay đổi thành phần mà ảnh trên sàn vẫn là bao bì cũ, khách nhận hàng sẽ thấy hai thông tin khác nhau. Mỗi lần in nhãn mới, chụp lại ảnh và thay trên mọi kênh.
Mô tả không được nói điều nhãn không được nói. Trang sản phẩm cho phép viết dài, kể chuyện, và đó là ưu điểm. Nhưng lời giới thiệu không được thêm công dụng chữa bệnh, chứng nhận chưa được cấp, nguồn gốc không đúng. Viết hay hơn nhãn thì được; viết khác nhãn thì không.
Khối lượng và quy cách ghi giống nhau ở mọi nơi. Trên nhãn ghi 500 g mà trang sản phẩm ghi "nửa ký" thì không sai; nhưng nếu trang ghi 500 g còn túi thực tế là 450 g là lệch. Phân loại sản phẩm trên sàn như cỡ túi, loại hạt nên dùng đúng tên trên nhãn.
Hạn dùng và cách bảo quản nêu trong mô tả. Khách mua quà thường hỏi hàng để được bao lâu. Nêu rõ hạn dùng tính từ ngày sản xuất và cách bảo quản trong phần mô tả; đơn hàng nào gửi đi cũng nên còn đủ hạn dài để khách dùng thoải mái.
Đơn ghép nhiều món và hàng chia nhỏ theo yêu cầu
Bán online hay gặp đơn ghép: một túi gạo, một chai mật, hai gói trà trong một thùng. Mỗi món trong thùng phải mang nhãn riêng; thùng ngoài chỉ cần tem vận chuyển. Đừng gỡ nhãn khỏi sản phẩm để gói cho gọn.
Khó hơn là khi khách đặt chia nhỏ: muốn 300 g hạt dổi trong khi bạn chỉ có túi 100 g và 500 g, hoặc muốn trộn hai loại trà vào một túi. Lúc đó bạn đang tạo ra một đơn vị hàng mới, và đơn vị đó cần nhãn đúng với nó: khối lượng thật, thành phần thật. Tem in sẵn phần cố định và ô trống cho khối lượng, ngày đóng gói là cách xử lý gọn.
Hộp quà đặt theo yêu cầu như hộp Tết, hộp biếu đối tác, nên có thêm thẻ danh sách các món trong hộp, nhưng mỗi món vẫn giữ nhãn gốc. Người nhận quà thường tách hộp, cất từng món riêng.
Hàng ghép đơn với hàng của cơ sở khác, như bạn bán kèm nước mắm của một xưởng quen, thì giữ nguyên nhãn của xưởng đó, không dán nhãn của mình đè lên. Bạn là người bán lại, không phải cơ sở chịu trách nhiệm về món hàng ấy.
Kiểm một đơn hàng trước khi giao cho đơn vị vận chuyển
Trình tự kiểm nhanh tại bàn đóng gói:
- Đối chiếu từng món trong đơn với phiếu đặt: đúng loại, đúng cỡ, đúng số lượng.
- Nhìn nhãn từng món: còn nguyên, đọc được, còn đủ hạn dùng theo mức cơ sở tự đặt ra cho hàng gửi xa.
- Kiểm nắp, miệng túi: kín, có niêm phong nếu cơ sở dùng.
- Bọc riêng hàng dễ vỡ, hàng dễ rỉ; chèn kín khe hở trong thùng.
- Dán tem vận chuyển và tem lưu ý ra ngoài thùng, không dán đè lên nhau.
- Ghi số lô các món trong đơn vào sổ hoặc phần ghi chú của đơn hàng, để biết lô nào đã tới khách nào.
- Chụp ảnh thùng đã đóng nếu bạn hay gặp tranh chấp về hàng hỏng trên đường.
Bước ghi số lô theo đơn nghe có vẻ tốn công, nhưng khi một lô có vấn đề, đó là cách duy nhất để báo đúng những khách đã nhận lô đó thay vì báo cho tất cả.
Người mới bán online thường bỏ bước đọc lại nhãn vì đã kiểm lúc nhập kho. Nhưng giữa lúc nhập kho và lúc giao đơn, hàng có thể đã nằm vài tuần, bị dời chỗ, bị ẩm; một lượt nhìn lại nhãn ở bàn đóng gói chỉ mất vài giây cho mỗi món và chặn được phần lớn đơn hàng hỏng nhãn hay sắp hết hạn trước khi chúng rời khỏi nhà.
Hàng tươi và hàng cần giữ lạnh khi gửi xa
Trái cây tươi, rau, nấm tươi, đặc sản sơ chế như chả, nem, giò là nhóm khó gửi xa nhất. Nhãn của nhóm này phải có hướng dẫn bảo quản rõ ràng, thường kèm nhiệt độ, và hạn dùng ngắn. Khi gửi đi, hàng có thể nằm ngoài điều kiện bảo quản lâu hơn bạn tưởng.
Vì thế, với hàng cần giữ lạnh, việc gửi xa là quyết định về an toàn thực phẩm trước khi là chuyện nhãn. Nếu không chắc chuỗi lạnh trên đường được đảm bảo, đừng gửi. Nếu có gửi, nhãn và tem lưu ý ngoài thùng nên nhắc khách kiểm tra tình trạng hàng ngay khi nhận và cho vào ngăn lạnh.
Hàng tươi bán qua sàn còn chịu chính sách riêng của sàn về nhóm hàng dễ hỏng; một số sàn hạn chế hoặc có điều kiện cho nhóm này. Đọc chính sách trước khi đăng bán.
Trên nhãn của hàng giữ lạnh, dòng hướng dẫn bảo quản nên đặt ở vị trí nổi bật, không chìm giữa đoạn chữ nhỏ ở mặt sau. Một dòng chữ đậm như "Bảo quản ngăn mát, dùng trong thời hạn ghi trên bao bì" ở mặt trước làm được nhiều hơn một đoạn dài mà không ai đọc. Nếu có dùng đá khô hay túi đá gel trong thùng, thêm tem lưu ý ngoài thùng để người nhận mở cẩn thận.
Bán qua mạng xã hội và nhóm chat: nhãn vẫn như vậy
Phần lớn nông sản của hộ nhỏ được bán qua trang cá nhân, nhóm cư dân, nhóm đồng hương, chứ không qua sàn. Ở các kênh này không có ai kiểm duyệt trang sản phẩm, nên dễ rơi vào kiểu đăng ảnh, nhận tin nhắn, gói hàng gửi đi mà không có nhãn. Kênh bán không làm thay đổi bản chất hàng hoá: túi hàng đã đóng sẵn vẫn cần nhãn đầy đủ.
Bài đăng bán hàng trên mạng xã hội cũng là nơi lời quảng cáo dễ bay xa nhất. Một bài viết về mật ong rừng chữa ho, nấm hương tăng sức đề kháng có thể được chia sẻ nhiều lần, và người đăng ban đầu khó rút lại. Giữ cùng chuẩn với nhãn: tả đúng sản phẩm, cách làm, cách dùng, không hứa công dụng.
Ảnh trong bài đăng nên có một ảnh rõ mặt nhãn, để người mua biết trước họ sẽ nhận gì. Khi đổi bao bì, nhớ rằng bài đăng cũ vẫn có người xem và đặt hàng; ghi chú trong bài hoặc cập nhật ảnh nếu nền tảng cho phép.
Với khách đặt qua tin nhắn, giữ lại thông tin đơn hàng cùng số lô của hàng đã gửi. Khi có chuyện, đó là cách bạn biết chính xác khách nhận lô nào.
Câu hỏi thường gặp
Tem vận chuyển có in tên sản phẩm thì có cần nhãn hàng hoá nữa không?
Có. Tem vận chuyển là thông tin cho đơn vị giao hàng và thường bị xé bỏ khi khách mở thùng. Nhãn hàng hoá nằm trên từng đơn vị sản phẩm, theo sản phẩm suốt quá trình khách sử dụng. Hai thứ làm hai việc khác nhau.
Ảnh trên sàn là ảnh bao bì cũ, có cần thay ngay không?
Nên thay ngay khi bao bì đang gửi đi đã khác ảnh, nhất là khi khác về thành phần, khối lượng, địa chỉ hay chứng nhận. Khách nhận hàng khác ảnh dễ cho rằng hàng giả hoặc hàng cũ. Lập danh sách mọi nơi đang dùng ảnh nhãn để không sót kênh nào.
Bán kèm sản phẩm của cơ sở khác trong đơn hàng thì nhãn thế nào?
Giữ nguyên nhãn của cơ sở sản xuất món đó. Bạn là người bán lại, không dán nhãn của mình đè lên và không gỡ nhãn gốc. Trên trang bán hàng nên ghi rõ món đó do cơ sở nào làm, để người mua không hiểu nhầm là sản phẩm của bạn.
Khách đặt chia túi nhỏ hơn quy cách sẵn có thì làm nhãn ra sao?
Túi chia mới là một đơn vị hàng mới, cần nhãn đúng khối lượng thật, ngày đóng gói và các nội dung bắt buộc khác. Dùng tem in sẵn phần cố định và điền phần thay đổi. Đừng giao túi chia nhỏ không nhãn kèm lời nhắn rằng là hàng của túi lớn.
Hàng gửi xa nên còn bao nhiêu hạn dùng?
Không có con số bắt buộc chung. Cơ sở nên tự đặt quy tắc, ví dụ chỉ gửi xa hàng còn một phần đáng kể hạn dùng, để khách có đủ thời gian sử dụng sau mấy ngày vận chuyển. Ghi quy tắc này thành văn bản cho người đóng gói làm theo.
Nhãn bị nhoè trên đường, khách phản ánh thì xử lý thế nào?
Nhận lại thông tin lô hàng qua sổ đơn hàng, gửi khách thông tin sản phẩm đầy đủ, và đổi hàng nếu khách yêu cầu. Sau đó xem lại nguyên nhân: chất liệu tem, cách bọc, cách đặt hàng trong thùng. Nhãn hỏng trên đường là lỗi đóng gói, sửa từ khâu đóng gói.