GanNhan.comGắn Nhãn
Nông sản, đặc sản và hàng thủ công

Nhãn nấm hương, măng khô, mộc nhĩ, hạt dổi của bà con vùng cao: đóng gói và ghi nhãn

Nấm hương, măng khô, mộc nhĩ, hạt dổi đóng túi bán xuôi cần nhãn ghi gì: tên đúng loại, nguồn rừng hay trồng, độ khô, hạn dùng, cách sơ chế trước khi nấu.

Highland family drying shiitake mushrooms and bamboo shoots on woven bamboo trays in a sunny courtyard of an earthen house, elderly hands turning the pieces, top-down view

Nấm hương, măng khô, mộc nhĩ, hạt dổi khi đã đóng túi để bán xuôi là thực phẩm bao gói sẵn, nên nhãn cần đủ tên hàng, cơ sở chịu trách nhiệm, xuất xứ, khối lượng tịnh, ngày sản xuất, hạn sử dụng, thành phần, hướng dẫn bảo quản và hướng dẫn sử dụng. Với nhóm hàng này, hướng dẫn sơ chế trước khi nấu và nguồn gốc rừng tự nhiên hay trồng là hai thông tin người mua cần nhất, cũng là hai chỗ dễ ghi sai nhất.

Khung nội dung lấy theo Nghị định 43/2017/NĐ-CP và Nghị định 111/2021/NĐ-CP, chi tiết theo phụ lục cho nhóm thực phẩm. Bài viết cho hộ gia đình, hợp tác xã và người thu gom ở vùng núi phía Bắc, Tây Nguyên đang muốn đưa sản vật khô ra xa hơn chợ phiên, qua đại lý ở thành phố hoặc bán online.

Gọi đúng tên và nguồn gốc của sản vật

Nấm hương rừng hay nấm hương trồng phải nói rõ. Nấm hương mọc tự nhiên trên thân cây mục trong rừng có sản lượng ít và được ưa chuộng; nấm hương trồng trên giá thể mùn cưa là phần lớn hàng trên thị trường. Cả hai đều là hàng tốt nếu được sấy đúng cách. Cái sai là ghi "nấm hương rừng" cho nấm trồng. Nếu bạn không biết chắc nguồn của hàng thu gom, đừng dùng chữ "rừng".

Măng khô ghi loại măng và cách làm. Măng nứa, măng vầu, măng lưỡi lợn, măng sặt có hình dạng, độ dai khác nhau; người mua quen thường chọn theo loại. Ghi thêm cách làm như luộc rồi phơi nắng hay sấy, xé sợi hay để nguyên búp, giúp khách biết cần ngâm bao lâu.

Mộc nhĩ phân biệt loại. Mộc nhĩ đen, mộc nhĩ trắng (nấm tuyết) là hai sản phẩm khác nhau, không nên đóng chung một tên. Hàng mộc nhĩ thu hái tự nhiên hay trồng cũng nên được ghi như với nấm hương.

Hạt dổi và các loại hạt gia vị rừng. Hạt dổi, mắc khén là gia vị của vùng cao được người miền xuôi tìm mua. Tên hàng ghi đúng tên loại hạt, có thể kèm tên gọi địa phương. Có loài cây dổi cho hạt ăn được và cũng có loại dổi khác ít mùi; ghi đúng loại bạn thu hái và đừng trộn.

Khai thác từ rừng phải hợp pháp. Lâm sản thu hái từ rừng tự nhiên chịu quy định về bảo vệ và phát triển rừng. Một số nơi có quy chế riêng về khai thác lâm sản ngoài gỗ. Bài này không đi vào thủ tục; nếu hàng của bạn lấy từ rừng, hãy tìm hiểu quy định với chính quyền xã, cơ quan kiểm lâm ở địa phương.

Độ khô quyết định hạn sử dụng

Đồ khô hỏng chủ yếu vì ẩm. Nấm hương phơi chưa đủ khô lên mốc trắng ở chân nấm; măng khô hút ẩm thì mềm, có mùi chua; hạt dổi để lâu trong túi hở bay hết mùi thơm. Vì thế, trước khi nghĩ đến con số hạn sử dụng, hãy chắc rằng sản phẩm được làm khô đều và đóng túi khi đã nguội, ở nơi không ẩm.

Hạn sử dụng là con số do cơ sở tự xác định và chịu trách nhiệm. Không có mức chung cho nấm hay măng; nó phụ thuộc vào độ khô, loại túi, có gói hút ẩm hay không, và nơi bảo quản. Cách xác định thực tế là lưu mẫu từng lô ở điều kiện giống nhà khách, kiểm định kỳ mùi, màu, độ giòn, dấu hiệu mốc mọt, và ghi chép lại. Hạn ghi trên túi nên ngắn hơn mốc bắt đầu có thay đổi.

Mùa nồm ẩm ở miền Bắc là thử thách lớn với hàng khô. Nếu túi không kín khí, gói hút ẩm sẽ bão hoà nhanh. Túi có khoá kéo và lớp màng chắn ẩm, cộng gói hút ẩm có ghi "không ăn được", là cách bảo vệ phổ biến. Khối lượng gói hút ẩm và túi không tính vào khối lượng tịnh.

Ngày sản xuất là ngày hoàn thiện lô hàng, thường là ngày đóng gói xong, không phải ngày hái hay ngày phơi. Nếu muốn khách biết hàng thuộc mùa nào, ghi thêm thông tin mùa thu hái như nội dung tự nguyện.

Hướng dẫn sơ chế: dòng chữ được đọc nhiều nhất

Người miền xuôi mua măng khô lần đầu thường không biết phải ngâm và luộc mấy lần. Nhiều người nấu ngay sau khi ngâm sơ, kết quả là măng dai cứng và còn vị đắng. Đây không phải lỗi sản phẩm, nhưng khách sẽ đổ lỗi cho người bán. Một hướng dẫn sơ chế rõ ràng trên nhãn giải quyết được việc này.

Ví dụ giả định cho măng khô: ngâm nước lạnh qua đêm, rửa và luộc với nước sôi, đổ nước đi, lặp lại vài lần đến khi nước luộc trong và măng mềm, rồi mới chế biến. Với nấm hương: rửa nhanh, ngâm nước ấm cho nở, cắt bỏ chân cứng, giữ nước ngâm đã lắng để nấu nếu muốn. Với mộc nhĩ: ngâm nước cho nở hết, cắt bỏ phần gốc cứng, rửa kỹ. Với hạt dổi: nướng hoặc rang nhỏ lửa cho dậy mùi rồi giã, dùng lượng nhỏ.

Những con số thời gian ngâm, số lần luộc bạn nên tự thử với chính sản phẩm của mình rồi mới ghi. Măng của mỗi vùng, mỗi mẻ phơi khác nhau.

Hướng dẫn sơ chế còn có ý nghĩa an toàn. Một số loại măng tươi có chất gây đắng cần được luộc kỹ để loại bỏ; nếu sản phẩm của bạn cần sơ chế kỹ thì ghi rõ "phải luộc chín trước khi ăn" là thông tin cảnh báo cần thiết, đặt ở chỗ dễ thấy. Không cần giải thích hoá học, chỉ cần nói việc phải làm.

Các dòng trên túi đồ khô vùng cao

Bảng dưới gợi ý nội dung cho một túi nấm hương 200 gram của hợp tác xã. Tên và địa chỉ là ví dụ giả định.

DòngVí dụ cách ghiGhi chú
Tên hàngNấm hương khô (nấm trồng)Nói rõ trồng hay thu hái tự nhiên
Cơ sở chịu trách nhiệmHợp tác xã Nông Lâm Sản Pà Cò, xã Pà Cò, tỉnh Phú ThọĐịa chỉ không cấp huyện
Xuất xứViệt NamHàng thu gom từ nhiều nơi vẫn ghi vùng thật
Khối lượng tịnh200 gKhông tính túi và gói hút ẩm
Ngày sản xuất, hạn sử dụngIn theo lôHạn do cơ sở tự xác định
Thành phầnNấm hương 100%Có tẩm gì thì ghi
Hướng dẫn sơ chếRửa nhanh, ngâm nước ấm, cắt chânTự thử trước khi ghi
Bảo quảnBuộc kín, nơi khô mát, tránh ẩmNhắc mùa nồm

Nếu túi nhỏ không đủ chỗ cho hướng dẫn sơ chế dài, có thể in một tấm thẻ nhỏ bỏ trong túi hoặc buộc ngoài, nhưng các nội dung bắt buộc vẫn phải nằm trên nhãn của túi. Thẻ bỏ trong túi là thông tin bổ sung, không thay được nhãn.

Những chữ không nên in lên túi sản vật vùng cao

Vì là sản vật của rừng núi, nhóm hàng này hay được gắn với những lời quảng cáo về sức khoẻ: nấm hương "tăng đề kháng", mộc nhĩ "chống tắc mạch máu", hạt dổi "chữa đau bụng". Hàng bán như thực phẩm thông thường không được ghi công dụng phòng, chữa bệnh. Bỏ hẳn những câu đó khỏi nhãn và khỏi mô tả trên trang bán hàng.

Chữ "sạch", "không hoá chất" cũng nên tránh khi không có căn cứ. Nấm trồng có thể đã qua giai đoạn xử lý giá thể; măng khô của một số nơi có xông lưu huỳnh để giữ màu. Nếu sản phẩm của bạn không xông, không tẩm, nên mô tả đúng cách làm như "phơi nắng tự nhiên, không xông" khi bạn kiểm soát được cả quá trình. Nếu bạn thu gom từ nhiều hộ mà không kiểm soát được, đừng hứa.

Chữ "rừng già", "nguyên sinh" là cách gợi hình mạnh, nhưng hiếm ai chứng minh được. Hình vẽ cánh rừng trên túi nấm trồng cũng gây hiểu nhầm. Một ảnh thật về nơi phơi, nơi làm, hay đôi tay người hái là đủ hấp dẫn và đúng sự thật.

Cuối cùng, cẩn thận với tên gọi địa danh. Nhiều sản vật vùng cao mang tên một vùng nổi tiếng, và một số tên đã được bảo hộ dưới dạng chỉ dẫn địa lý hoặc nhãn hiệu tập thể. Hàng thu gom ở tỉnh khác mà mang tên vùng có tiếng là ghi sai xuất xứ, dù hàng tốt đến đâu. Ghi đúng nơi thu hái của chính lô hàng là cách giữ uy tín lâu dài.

Đóng gói và dán nhãn tại nhà cho một mẻ hàng khô

Nhiều hộ vùng cao đóng gói ngay tại nhà, không có xưởng riêng. Trình tự sau giúp mẻ hàng đồng đều và nhãn không sai:

  1. Phân loại sản phẩm trước khi đóng: nấm to, nấm nhỏ, măng búp, măng xé tách riêng; mỗi loại một tên hàng trên nhãn.
  2. Kiểm độ khô bằng tay: nấm giòn bẻ gãy được, măng khô cứng, không dính tay. Chưa đủ khô thì phơi hoặc sấy thêm, không đóng.
  3. Cho hàng nguội hẳn sau khi sấy rồi mới cho vào túi, tránh hơi nước đọng trong túi.
  4. Cân từng túi trên cân đã trừ bì túi và gói hút ẩm, ghi khối lượng tịnh đúng con số cân được.
  5. Dán nhãn phần cố định, in hoặc đóng dấu ngày sản xuất, hạn sử dụng, số lô vào ô chừa sẵn.
  6. Ghi sổ lô: ngày đóng, loại hàng, hộ hoặc khu thu hái, số túi; giữ lại vài túi mẫu.
  7. Xếp túi vào thùng khô, có lót, để nơi thoáng cho đến lúc giao.

Mặt bàn đóng gói nên sạch và tách khỏi khu vực nấu ăn, chăn nuôi trong nhà. Đóng gói thực phẩm để bán còn chịu yêu cầu về điều kiện an toàn thực phẩm; hộ đang bán đều đặn nên hỏi cán bộ phụ trách ở xã hoặc cơ quan quản lý an toàn thực phẩm của tỉnh về điều kiện áp dụng cho mình.

Một chi tiết hay bị bỏ qua là chiếc kéo, con dao dùng cắt chân nấm, xé măng: dụng cụ dính dầu mỡ từ bếp có thể để lại mùi trên hàng khô và làm cả túi có mùi lạ sau vài tuần. Nên có bộ dụng cụ riêng cho việc sơ chế hàng bán.

Câu hỏi thường gặp

Bán măng khô ở chợ phiên theo cân có cần nhãn không?

Nếu khách chọn và cân ngay tại chỗ từ bao lớn thì đó là bán trực tiếp, không bao gói sẵn. Khi đã chia sẵn túi để bán, gửi đại lý hay bán online thì túi cần nhãn đầy đủ. Ở chợ phiên, một tấm bảng ghi loại măng và cách làm cũng giúp khách miền xuôi tin hàng hơn.

Nấm hương thu gom từ nhiều hộ, không rõ rừng hay trồng thì ghi thế nào?

Ghi tên hàng là nấm hương khô, không gắn chữ rừng. Người thu gom nên dần dần tách hàng theo nguồn và ghi sổ từng hộ để lần sau ghi được cụ thể hơn. Gắn chữ rừng cho hàng không rõ nguồn là ghi sai và dễ bị khách sành phát hiện.

Đồ khô có cần ghi hạn sử dụng không, hay ghi ngày sản xuất là đủ?

Với thực phẩm bao gói sẵn, ngày sản xuất và hạn sử dụng là nội dung thường gặp trong phụ lục cho nhóm thực phẩm. Bạn nên ghi cả hai và đối chiếu phụ lục nghị định cho trường hợp cụ thể. Hạn sử dụng do cơ sở tự xác định qua theo dõi mẫu lưu.

Có nên ghi hướng dẫn chế biến món ăn lên túi không?

Hướng dẫn sơ chế để dùng an toàn và đúng cách là nên có. Còn công thức món ăn thì tuỳ, có thể in ở mặt sau hoặc tấm thẻ kèm theo nếu còn chỗ. Đừng để phần công thức chiếm chỗ của nội dung bắt buộc hoặc làm chữ nhỏ đến mức khó đọc.

Hạt dổi đóng lọ thuỷ tinh làm quà thì nhãn đặt ở đâu?

Nhãn đặt trên thân lọ, ở chỗ dễ đọc khi lọ đứng trên kệ. Nếu lọ được đặt trong hộp quà, hộp cũng nên có nhãn hoặc ít nhất ghi tên sản phẩm và cơ sở. Nắp lọ có thể dán tem niêm phong để người nhận biết lọ chưa bị mở.

Đồ khô gửi đi xa có cần ghi thêm gì không?

Không cần thêm nội dung bắt buộc, nhưng nên kiểm độ kín của túi và thêm gói hút ẩm khi gửi vào mùa mưa nồm. Trên thùng ngoài có thể ghi tránh ẩm. Nếu hàng gửi đi bị ẩm trên đường, nhãn có số lô và ngày đóng gói sẽ giúp bạn biết lô nào cần kiểm lại.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138