GanNhan.comGắn Nhãn
Nông sản, đặc sản và hàng thủ công

Nhãn mật ong cho hộ nuôi ong: ghi nguồn hoa, định lượng và cảnh báo sao cho đúng

Nhãn chai mật ong của hộ nuôi ong: tên hàng, nguồn hoa khi nào được ghi, khối lượng hay thể tích, hạn dùng, kết tinh, cảnh báo cho trẻ nhỏ và chữ không nên in.

Beekeeper in protective veil kneeling beside wooden hives in a flowering coffee plantation in the Central Highlands, filling glass jars from a steel tank, low angle, golden light

Chai mật ong bán ra phải có nhãn của một thực phẩm bao gói sẵn: tên hàng, tên và địa chỉ cơ sở chịu trách nhiệm, xuất xứ, định lượng, ngày sản xuất, hạn sử dụng, thành phần, hướng dẫn bảo quản và thông tin cảnh báo. Riêng với mật ong, ba chỗ hay gây tranh cãi nhất là ghi nguồn hoa thế nào cho có căn cứ, ghi gram hay mililit, và có nên đưa cảnh báo cho trẻ nhỏ lên nhãn hay không.

Khung chung lấy theo Nghị định 43/2017/NĐ-CP và Nghị định 111/2021/NĐ-CP; mật ong còn có tiêu chuẩn, quy chuẩn chuyên ngành mà bạn nên đối chiếu khi làm nhãn. Bài viết cho hộ nuôi ong và tổ hợp tác bán mật theo mùa hoa, đang muốn chuyển từ can nhựa không tên sang chai thuỷ tinh có nhãn đàng hoàng.

Tên hàng và nguồn hoa: ghi điều bạn chứng minh được

Tên hàng đơn giản là "Mật ong". Phần làm nên giá trị riêng của mật nhà là nguồn hoa và mùa thu hoạch: mật hoa cà phê, mật hoa nhãn, mật hoa vải, mật hoa keo, mật từ vùng nhiều loài hoa. Người mua sẵn lòng chọn lại chai đã hợp khẩu vị, nên ghi nguồn hoa đúng là cách giữ khách tốt hơn bất kỳ câu quảng cáo nào.

Vấn đề là ong không bay theo chỉ định. Một vườn đặt cạnh rẫy cà phê vẫn có thể lấy thêm mật từ cây ăn quả, hoa dại quanh đó. Vì vậy, chỉ ghi tên một loài hoa khi bạn có căn cứ: thùng ong đặt giữa vùng trồng loài đó, thời điểm quay mật trùng mùa hoa nở rộ, và đặc điểm màu, mùi của mật phù hợp. Nếu mật quay sau mùa hoa chính hoặc ở vùng trộn nhiều loài, cách ghi trung thực là "mật ong đa hoa" hoặc "mật ong mùa hè", kèm vùng nuôi.

Ghi chép là căn cứ của nhãn. Một sổ đơn giản ghi vị trí đặt thùng, ngày chuyển đàn, ngày quay mật, số can thu được và nhận xét về màu mật sẽ giúp bạn trả lời được khi khách hay cơ quan kiểm tra hỏi vì sao chai này ghi hoa cà phê. Sổ này cũng là nền cho số lô và mã truy xuất nếu bạn làm sau.

Tránh các chữ nặng tính khẳng định như "nguyên chất 100%" khi bạn không có kết quả kiểm nghiệm cho từng lô. Nếu muốn nói về độ thật của mật, hãy nói về việc làm: tự quay mật tại vườn, không pha thêm, lọc qua lưới, đóng chai tại cơ sở. Những câu như vậy kiểm được và đúng.

Gram hay mililit: ghi định lượng cho chai mật ong

Thói quen bán "một lít mật" rất phổ biến, nhưng mật ong nặng hơn nước nhiều. Một kilogam mật ong chỉ chiếm khoảng bảy phần mười lít, tuỳ độ ẩm của mật. Bảng dưới giúp bạn chọn cách ghi nhất quán.

Cách bánCách ghi trên nhãnLưu ý
Đong theo chai có vạchThể tích thực: 500 mlĐong ở nhiệt độ phòng; mật lạnh đặc lại khó đong chính xác
Cân theo trọng lượngKhối lượng tịnh: 700 gTrừ bì chai và nắp trước khi rót; cân nên được kiểm định hoặc hiệu chuẩn
Chai một lít theo thói quenGhi đúng một trong hai đại lượng, không ghi "1 lít mật" khi thực tế cân 1 kgSai đại lượng là sai định lượng dù khách không phàn nàn
Hộp quà nhiều chai nhỏGhi định lượng từng chai và số chai trong hộpMỗi chai trong hộp vẫn nên có nhãn riêng nếu có thể tách ra bán

Chọn một cách và giữ nguyên cho cả dòng sản phẩm. Nếu bạn đã quen bán theo chai một lít, nên đổi sang ghi thể tích thực đúng như con số đong được; còn nếu khách quen hỏi theo ký, ghi khối lượng tịnh và chọn chai vừa với khối lượng đó. Hàng đóng gói sẵn theo định lượng có quy định đo lường riêng về sai số cho phép, nên tra văn bản hiện hành trước khi đặt mức rót cho dây chuyền.

Ngày sản xuất, hạn sử dụng và chuyện mật kết tinh

Ngày sản xuất là ngày hoàn thiện lô mật, thường là ngày lọc và đóng chai xong, không phải ngày quay mật. Nếu mật quay từ đầu mùa nhưng để trong thùng chứa vài tháng rồi mới chiết chai, bạn có thể ghi thêm thời điểm thu hoạch như một thông tin tự nguyện, vì khách quan tâm đến mùa. Ngày ghi theo thứ tự ngày, tháng, năm.

Hạn sử dụng do cơ sở tự xác định và chịu trách nhiệm. Mật ong có độ ẩm thấp và tính chất tự bảo quản tốt, nhưng mật quay non, độ ẩm cao dễ lên men, sủi bọt, có vị chua. Vì vậy hạn sử dụng gắn với chất lượng mật của chính bạn: quay mật khi phần lớn lỗ tổ đã vít nắp, đo độ ẩm nếu có dụng cụ, lưu mẫu từng lô và theo dõi. Đừng chép một con số từ chai của nơi khác.

Kết tinh là chuyện nhiều khách hỏi. Nhiều loại mật tự đông đặc thành hạt trắng sau một thời gian, nhất là khi trời lạnh, do tỉ lệ đường glucose cao. Đó là hiện tượng tự nhiên, không phải dấu hiệu mật giả hay hỏng. Một dòng ngắn trên nhãn hoặc trên tờ thông tin kèm theo, ví dụ "mật có thể kết tinh khi trời lạnh, ngâm chai trong nước ấm để mật lỏng lại", giúp bạn tránh được nhiều cuộc gọi phàn nàn. Không nên khuyên đun sôi hay cho vào lò vi sóng.

Hướng dẫn bảo quản nên có: đậy kín nắp, để nơi khô ráo, tránh ánh nắng trực tiếp, dùng thìa khô. Hơi nước lọt vào chai là nguyên nhân hay gặp khiến mật đã mở nắp bị lên men.

Cảnh báo và những câu không nên đưa lên nhãn mật ong

Cảnh báo cho trẻ dưới 12 tháng tuổi. Khuyến cáo không cho trẻ dưới một tuổi dùng mật ong là khuyến cáo phổ biến của ngành y tế ở nhiều nước, liên quan đến nguy cơ ngộ độc do một loại vi khuẩn mà hệ tiêu hoá của trẻ nhỏ chưa đủ sức kìm giữ. Nhiều cơ sở chủ động in dòng này trên nhãn. Việc có bắt buộc hay không theo quy định chuyên ngành hiện hành, bạn đối chiếu văn bản gốc hoặc hỏi cơ quan quản lý an toàn thực phẩm; ghi thêm thì không thừa.

Thông tin cho người có cơ địa dị ứng. Một số người dị ứng với sản phẩm từ ong. Câu như "người có tiền sử dị ứng với sản phẩm từ ong nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng" là cảnh báo trung tính, không chẩn đoán ai, và có ích với khách.

Không ghi công dụng chữa bệnh. Các câu "chữa ho", "trị đau dạ dày", "tiêu đờm", "làm lành vết thương" thường xuất hiện trên chai mật ong bán chợ. Mật ong bán như thực phẩm thông thường không được ghi công dụng phòng, chữa bệnh. Câu chuyện dân gian về mật ong không thay được căn cứ khoa học và thủ tục mà quy định yêu cầu với sản phẩm có công dụng.

Không dùng hình ảnh gây hiểu nhầm. Vẽ một rừng nguyên sinh trên nhãn trong khi đàn ong đặt cạnh vườn cây ăn quả ven đường là lệch thông tin. Hình minh hoạ nên khớp với nơi nuôi và nguồn hoa đã ghi.

Thận trọng với chữ "mật ong rừng". Chữ này gợi ý mật khai thác từ tổ ong tự nhiên trong rừng, khác với mật ong nuôi. Nếu mật của bạn là mật ong nuôi trong thùng, đừng dùng chữ "rừng" chỉ vì vườn gần rừng. Khai thác tổ ong tự nhiên còn đụng tới quy định về bảo vệ rừng, nằm ngoài phạm vi bài này.

Trình tự làm nhãn cho mùa mật đầu tiên

Nếu năm nay là lần đầu bạn đóng chai có nhãn, trình tự sau giúp tránh in lại nhiều lần:

  1. Chốt danh sách sản phẩm: mỗi nguồn hoa là một sản phẩm, mỗi cỡ chai là một phiên bản. Đừng gộp mật hoa cà phê và mật đa hoa trên cùng một tem.
  2. Viết bản nội dung đầy đủ trong một tệp văn bản: tên hàng, nguồn hoa, cơ sở chịu trách nhiệm với địa chỉ mới (xã, tỉnh), xuất xứ, định lượng, thành phần "mật ong", hướng dẫn bảo quản, cảnh báo.
  3. Đọc lại bản nội dung với phụ lục của Nghị định 43/2017/NĐ-CP và Nghị định 111/2021/NĐ-CP cho nhóm thực phẩm, đánh dấu mục nào đã có.
  4. Chừa ô trống cho ngày sản xuất, hạn sử dụng và số lô để đóng dấu hoặc in tem nhỏ theo từng lô.
  5. In thử vài tem, dán lên chai thật, để trong tủ lạnh và ngoài nắng một ngày, rồi kiểm xem tem có bong, mực có nhoè khi dính mật không.
  6. Rót một lô nhỏ, ghi sổ số lô, lưu vài chai mẫu, rồi mới in số lượng lớn.

Chai mật hay bị dính mật ở cổ chai khi rót, nên chọn chất liệu tem chịu được dầu và lau được, và dán tem sau khi đã lau sạch thân chai. Chi tiết chọn decal xem ở danh mục chất liệu tem của trang.

Mật ong bán làm quà và gửi đi xa

Mật ong là món quà quê được gửi đi nhiều. Chai thuỷ tinh nặng, dễ vỡ và nếu rỉ nắp thì mật dính bết cả gói hàng, làm nhoè luôn nhãn. Vì vậy, nhãn trên chai nên ở vị trí ít bị cọ xát, và nắp nên có màng niêm phong hoặc tem niêm phong để người nhận biết chai chưa bị mở. Tem niêm phong không thay cho nhãn; hai thứ làm hai việc khác nhau.

Nếu bạn đóng hộp quà gồm mật ong với vài món khác như trà, mứt, hạt, mỗi món trong hộp vẫn cần nhãn riêng đầy đủ, vì người nhận có thể tách ra dùng dần. Mặt hộp có thể ghi tên bộ quà, danh sách các món bên trong và tên cơ sở đóng hộp.

Bán qua sàn thương mại điện tử thì ảnh chụp nhãn phải khớp với nhãn thật trên chai gửi đi, và mô tả trên trang sản phẩm cũng không được ghi những công dụng mà nhãn không được phép ghi. Viết lời giới thiệu trên sàn hay hơn nhãn là chuyện nên làm, nhưng nói khác nhãn là chuyện nên tránh.

Một chi tiết nhỏ mà hữu ích: in sẵn trên nhãn hoặc tờ rời cách nhận biết mật đã kết tinh, vì hàng gửi ra các tỉnh phía Bắc vào mùa lạnh rất hay đông lại trên đường đi, người nhận tưởng nhận phải mật đường.

Câu hỏi thường gặp

Mật ong tự nuôi bán cho người quen có cần nhãn không?

Nếu mật đã được rót sẵn vào chai, đậy nắp và giao cho người mua, đó là thực phẩm bao gói sẵn và nên có nhãn đầy đủ. Bán cho người quen không làm thay đổi tính chất của hàng hoá, và chai mật thường được mang đi biếu, người nhận chỉ có nhãn để biết nguồn gốc.

Có được ghi "mật ong hoa cà phê" khi vườn ong đặt gần rẫy cà phê không?

Được, khi bạn có căn cứ: thùng ong đặt trong vùng trồng, mật quay đúng mùa hoa nở rộ và đặc điểm mật phù hợp. Nên ghi chép vị trí đặt thùng và ngày quay mật. Mật quay ngoài mùa hoa chính hoặc ở vùng nhiều loài hoa thì ghi đa hoa sẽ an toàn và trung thực hơn.

Mật ong để lâu bị đông đặc, có phải đổi hạn sử dụng không?

Kết tinh là hiện tượng tự nhiên ở nhiều loại mật, không làm mật hỏng, nên không phải lý do để rút ngắn hạn sử dụng. Điều đáng lo là mật bị lên men, sủi bọt, có vị chua, thường do độ ẩm cao. Nếu thấy dấu hiệu đó ở mẫu lưu trước hạn đã ghi, bạn cần xem lại hạn và cách quay mật.

Nhãn mật ong có cần ghi thành phần không?

Mật ong là sản phẩm một thành phần, cách ghi thường gặp là "Thành phần: mật ong" hoặc "100% mật ong". Nếu bạn pha thêm bất cứ thứ gì như chanh, gừng, nghệ, sản phẩm không còn là mật ong đơn thuần; tên hàng và thành phần phải đổi theo, và nên kiểm lại quy định chuyên ngành cho loại sản phẩm mới.

Có được ghi cách dùng như pha nước ấm uống buổi sáng không?

Hướng dẫn sử dụng mang tính cách dùng như pha nước ấm, dùng với bánh mì, không đun sôi thì được, vì đó là thông tin giúp dùng sản phẩm. Điều cần tránh là gắn cách dùng đó với công dụng phòng hay chữa bệnh, chẳng hạn uống buổi sáng để giảm cân hay chữa dạ dày.

Chai mật in tiếng Anh cho khách du lịch thì có cần tiếng Việt không?

Có. Hàng lưu thông trong nước phải có nội dung bắt buộc bằng tiếng Việt. Bạn được ghi thêm tiếng nước ngoài, nhưng phần tiếng nước ngoài không được có cỡ chữ lớn hơn tiếng Việt. Cách làm gọn là mặt trước tiếng Việt, mặt sau song ngữ cho phần mô tả nguồn hoa và cách bảo quản.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138