GanNhan.comGắn Nhãn
Tự thiết kế tem nhãn

Cỡ chữ trên tem nhãn: nhỏ đến mức nào vẫn đọc rõ và cách thử trước khi in

Cỡ chữ trên tem nhãn nên tính theo chiều cao chữ in ra bằng milimét, không theo con số điểm trên phần mềm. Cách quy đổi, các yếu tố làm chữ nhỏ khó đọc và phép thử.

Close-up of an elderly woman holding a small amber glass bottle at arm length under a warm kitchen lamp in a Can Tho home, face softly out of focus

Không có một con số cỡ chữ duy nhất đúng cho mọi tem nhãn, vì độ dễ đọc phụ thuộc vào chiều cao thật của chữ khi in ra, kiểu phông, độ tương phản, chất liệu và cách in, chứ không chỉ con số điểm (pt) bạn gõ trong phần mềm. Quy định về nhãn hàng hoá đặt nguyên tắc là chữ và số trên nhãn phải đọc được; việc của người thiết kế là chứng minh điều đó bằng bản in thật.

Bài này giải thích cách quy đổi cỡ chữ ra milimét, những yếu tố làm cùng một cỡ chữ lúc rõ lúc nhoè, và một quy trình thử đọc trước khi đặt in. Nếu quy định chuyên ngành của nhóm hàng bạn làm có yêu cầu riêng về kích thước chữ cho một nội dung cụ thể, hãy đối chiếu văn bản gốc, vì bài không thay thế văn bản đó.

Điểm (pt) và milimét: vì sao con số trên phần mềm đánh lừa

Trong phần mềm thiết kế, cỡ chữ tính bằng điểm, một điểm bằng một phần bảy mươi hai inch, tức khoảng 0,353 mm. Nhưng con số đó đo chiều cao của cả khung chữ, gồm phần trên cho dấu và chữ hoa, phần dưới cho các nét đuôi như g, p, y. Chữ thường không có nét lên xuống, như a, c, e, o, chỉ cao khoảng một nửa khung đó, tuỳ phông.

Vì vậy chữ cỡ 6 pt có khung cao khoảng 2,1 mm, nhưng phần thân chữ thường mà mắt thực sự nhìn chỉ khoảng 1 mm. Hai phông khác nhau cùng cỡ 6 pt có thể trông chênh nhau rõ rệt: phông có thân chữ thường cao sẽ to và rõ hơn hẳn phông có thân chữ thấp, nét lên xuống dài.

Hệ quả thực tế là đừng chép con số cỡ chữ từ tem của ai khác hay từ một lời khuyên chung chung. Hãy đo trên bản in: dùng thước có vạch nửa milimét hoặc kính lúp có thước, đo chiều cao chữ thường x hoặc chữ hoa trên tem in thật. Con số đó, cùng với phép thử đọc ở các mục sau, mới là căn cứ.

Với tiếng Việt còn một chuyện riêng: dấu thanh và dấu mũ chồng lên nhau, như trong ầ, ẩ, ễ, ở. Ở cỡ chữ rất nhỏ, dấu hỏi và dấu ngã khó phân biệt, dấu nặng dưới chân chữ dễ dính vào dòng dưới. Chữ đọc được với tiếng Anh ở cùng cỡ chưa chắc đọc được với tiếng Việt.

Những yếu tố làm cùng một cỡ chữ lúc rõ lúc nhoè

Khi tem in ra khó đọc, cỡ chữ thường bị đổ lỗi đầu tiên. Thực tế có ít nhất sáu yếu tố khác cùng tác động. Sửa đúng yếu tố đôi khi giúp nhiều hơn tăng cỡ chữ.

Yếu tốLàm khó đọc khiHướng xử lý
Kiểu phôngPhông nét quá mảnh, chữ viết tay, chữ hẹp ngangDùng phông không chân hoặc có chân đơn giản, nét đều, thân chữ thường cao cho khối thông tin
Độ đậmNét mảnh in trên decal sần hoặc in nhiệtChọn độ đậm thường hoặc hơi đậm cho chữ nhỏ, tránh bản siêu mảnh
Tương phảnChữ xám trên nền be, chữ màu trên nền màuChữ đen hoặc rất đậm trên nền sáng cho khối thông tin
In âm bảnChữ trắng nhỏ trên nền đậm, mực lan lấp lòng chữTránh in âm bản cho chữ nhỏ; nếu buộc phải dùng thì tăng cỡ và độ đậm
Chất liệuDecal kraft, decal sần, bề mặt bóng phản sángIn thử trên đúng chất liệu, cân nhắc cán mờ nếu tem bị loá
Khoảng cách dòngDòng sát nhau, dấu chạm dòng dướiNới khoảng cách dòng, nhất là với chữ tiếng Việt nhiều dấu

Bảng này cho thấy vì sao một tem chữ nhỏ nhưng rõ nét, tương phản tốt, in trên decal giấy trắng có thể dễ đọc hơn tem chữ to hơn nhưng in màu nâu nhạt trên decal kraft.

Mỗi tầng thông tin một cỡ chữ, đừng dùng cả chục cỡ

Dùng ba đến bốn cỡ là đủ. Một cỡ cho tên sản phẩm, một cỡ cho tên loại hàng hoặc hương vị, một cỡ cho tiêu đề nhỏ trong khối thông tin như "Thành phần:", và một cỡ cho chữ thông tin. Tem dùng bảy tám cỡ khác nhau trông lộn xộn và khó kiểm soát cỡ nhỏ nhất.

Chữ thông tin dùng một cỡ duy nhất. Khi thiếu chỗ, người thiết kế hay thu nhỏ riêng đoạn thành phần hoặc địa chỉ cho vừa. Kết quả là chính những dòng khách cần tra nhất lại nhỏ nhất. Giữ cùng một cỡ cho toàn bộ khối tra cứu, thiếu chỗ thì xử lý bằng nội dung hoặc diện tích.

Đặt mức sàn và không bao giờ xuống dưới. Sau khi thử đọc, chốt một chiều cao chữ nhỏ nhất cho cơ sở của bạn và ghi vào ghi chú thiết kế. Mọi tem sau này, kể cả tem phụ, tem lô, đều không được nhỏ hơn mức này.

Con số in đậm hơn chữ. Ngày sản xuất, hạn sử dụng, định lượng là những thứ khách và người kiểm tra tìm nhiều nhất. Cho chúng độ đậm cao hơn chữ thông tin xung quanh, dù cùng cỡ, để mắt bắt được ngay.

Không kéo dãn hay ép chữ. Chức năng co giãn ngang trong phần mềm làm méo nét chữ, nét dọc dày nét ngang mảnh, chữ khó đọc hơn hẳn. Muốn chữ hẹp lại thì chọn phông có bản hẹp được thiết kế sẵn.

Quy trình thử đọc trước khi chốt cỡ chữ

Phép thử dưới đây làm được trong vòng một giờ với máy in văn phòng và vài người quen. Nó cho bạn căn cứ thật thay vì cảm giác trên màn hình.

  1. Tạo một trang thử có cùng đoạn thành phần thật, in ở bốn năm cỡ khác nhau liền nhau, mỗi đoạn ghi rõ cỡ chữ bên cạnh.
  2. In trang thử ở tỉ lệ 100%, tốt nhất trên loại giấy hoặc decal gần với chất liệu tem thật.
  3. Nhờ ba người ở các độ tuổi khác nhau, trong đó có người trên năm mươi tuổi không đeo kính đọc, đọc to từng đoạn ở khoảng cách cầm tay bình thường.
  4. Thử thêm dưới ánh sáng yếu, như góc bếp buổi tối hoặc trong tủ lạnh, nếu sản phẩm được bảo quản ở đó.
  5. Ghi lại cỡ nhỏ nhất mà cả ba người đọc đúng không vấp, đặc biệt là các chữ có dấu hỏi, dấu ngã, dấu nặng.
  6. Lấy cỡ đó làm mức sàn, cộng thêm một chút dự phòng vì in trên decal thật thường kém nét hơn bản thử.

Lưu trang thử có ghi kết quả cùng hồ sơ thiết kế. Khi có ai hỏi vì sao chữ trên tem cỡ này, bạn có câu trả lời bằng bằng chứng. Và khi đổi nhà in, đổi chất liệu, hãy thử lại vì kết quả có thể khác.

Khi tem quá nhỏ: đừng giải bằng cách thu chữ

Tem dán ống son, lọ tinh dầu nhỏ, gói gia vị mini thường không đủ chỗ cho mọi nội dung ở cỡ chữ đọc được. Phản xạ đầu tiên của nhiều người là thu nhỏ chữ cho đến khi vừa. Đó là cách sai, vì một nhãn có đủ chữ mà không ai đọc được thì cũng không đạt mục đích của nhãn.

Có ba hướng đúng hơn. Thứ nhất, tăng diện tích: dùng tem gập nhiều lớp, tem dạng cờ bám quanh cổ chai, hoặc thẻ treo. Thứ hai, chuyển một phần sang bao bì ngoài: hộp hoặc túi đựng sản phẩm nhỏ có diện tích lớn hơn nhiều. Thứ ba, áp dụng quy định cho nhãn có diện tích hạn chế: Nghị định 43/2017/NĐ-CP và Nghị định 111/2021/NĐ-CP có nói tới việc một số nội dung được ghi trong tài liệu kèm theo hoặc dưới dạng điện tử khi nhãn không đủ chỗ. Phạm vi áp dụng và nội dung nào vẫn phải nằm trên nhãn cần đối chiếu văn bản gốc; mục nội dung bắt buộc của trang có bài riêng.

Trước khi chọn hướng nào, hãy cắt bỏ mọi chữ không bắt buộc trên tem nhỏ: khẩu hiệu, lời chào, mạng xã hội, đoạn giới thiệu. Những thứ đó để trên hộp, trên thẻ cảm ơn hay trên trang bán hàng. Tem nhỏ chỉ giữ những gì phải có.

Chữ nhỏ trên các cách in khác nhau

Cùng một file, cùng một cỡ chữ, nhưng mỗi cách in cho độ nét khác nhau. Khi chốt mức sàn, hãy tính đến cách in sẽ dùng:

  • In laser hoặc in phun văn phòng trên decal tờ: nét khá tốt trên decal giấy mịn, kém hơn trên decal sần; mực in phun có thể loang nếu tem dính ẩm.
  • In nhiệt trên tem cuộn: chữ đơn sắc, rõ, nhưng nét rất mảnh có thể đứt quãng; phù hợp cho ô ngày sản xuất, hạn sử dụng, số lô in bổ sung.
  • In kỹ thuật số ở nhà in: nét tốt cho phần lớn tem, chữ màu nhỏ có thể hơi viền do chồng màu chưa khít.
  • Đóng dấu tay ngày tháng: mực dấu loang, nét dày, nên ô dành cho dấu cần rộng và chữ in sẵn quanh ô không quá sát.
  • Viết tay bằng bút: chỉ phù hợp số lượng rất nhỏ, cần ô đủ cao và nền tem nhận mực tốt, thử bút trên decal trước.

Chữ màu nhỏ nên in bằng một màu đơn thay vì phối từ nhiều màu, vì phối màu đòi các lớp mực chồng khít nhau. Đây là lý do khối thông tin thường được in đen đơn. Bài về file gửi nhà in trong mục này nói thêm về cách đặt màu chữ trong file.

Ví dụ giả định: chữ đọc được trên màn hình nhưng không đọc được trên hũ

Ví dụ giả định: một cơ sở làm muối tôm ở một xã của tỉnh Tây Ninh thiết kế tem trên điện thoại, chọn phông chữ mảnh kiểu thanh lịch, khối thành phần cỡ 5 pt màu nâu đất trên nền decal kraft. Trên màn hình phóng to, mọi thứ rất đẹp. Khi in và dán lên hũ nhựa trong, chủ cơ sở phải nghiêng hũ dưới đèn mới đọc được, còn mẹ của chủ cơ sở thì không đọc được dòng nào.

Cách sửa không phải tăng gấp đôi cỡ chữ. Bản sửa đổi sang phông không chân nét đều, độ đậm thường, chữ đen đơn thay vì nâu, tăng lên 6,5 pt, nới khoảng cách dòng, và bỏ hai câu giới thiệu để có chỗ. Khối thông tin chỉ to hơn một chút nhưng đọc dễ hơn hẳn, vì ba yếu tố tương phản, độ đậm, khoảng cách dòng cùng được cải thiện. Các con số trong ví dụ này chỉ minh hoạ; mức phù hợp với sản phẩm của bạn phải đến từ phép thử đọc trên bản in thật.

Câu hỏi thường gặp

Quy định có nêu cỡ chữ tối thiểu trên nhãn hàng hoá không?

Nguyên tắc chung trong quy định về nhãn là chữ và số phải đọc được rõ ràng. Một số nội dung hoặc nhóm hàng có thể có yêu cầu cụ thể hơn trong quy định chuyên ngành hiện hành. Bạn nên đối chiếu văn bản gốc cho nhóm hàng của mình thay vì dựa vào một con số truyền miệng.

Vì sao cùng cỡ chữ mà phông này trông to hơn phông kia?

Vì cỡ chữ đo chiều cao cả khung chữ, còn phần thân chữ thường mà mắt nhìn thấy cao thấp khác nhau tuỳ phông. Phông có thân chữ thường cao trông to và dễ đọc hơn ở cùng cỡ, nên khi so sánh hãy đo chiều cao chữ in ra bằng milimét.

Có nên viết hoa toàn bộ khối thông tin cho rõ không?

Không nên. Chữ viết hoa toàn bộ chiếm nhiều chỗ hơn và khó đọc hơn khi đoạn dài, vì các chữ có hình dáng giống nhau. Viết hoa chỉ hợp cho tiêu đề ngắn như tên sản phẩm hoặc nhãn đầu dòng.

Chữ trắng trên nền màu đậm có dùng cho khối thông tin được không?

Có thể, nhưng rủi ro cao với chữ nhỏ vì mực nền dễ lan vào lòng chữ làm chữ mất nét. Nếu buộc phải dùng, hãy tăng cỡ chữ và độ đậm, chọn phông nét đều và in thử trên đúng chất liệu trước khi đặt số lượng.

Người mua đeo kính lão thì có cần tính riêng không?

Nên tính, vì một phần lớn người mua hàng tiêu dùng ở độ tuổi trung niên trở lên. Cách đơn giản nhất là đưa người trên năm mươi tuổi vào phép thử đọc, không đeo kính, ở khoảng cách cầm tay và dưới ánh sáng trong nhà bình thường.

In nhiệt ngày tháng lên tem thì chữ nên cỡ bao nhiêu?

Tuỳ đầu in và loại tem, nên không có con số chung. Hãy in thử vài cỡ trên chính máy và cuộn tem sẽ dùng, kiểm độ nét và độ bền khi cọ xát, rồi chọn cỡ đọc rõ nhất mà vẫn vừa ô đã chừa trên tem.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138